Fritzi ten Harmsen van de Beek


Goedemorgen, hemelse mevrouw Ping
is U de zachte nacht bevallen, hebben de on-
deugende, geheimzinnige planten naar behoren

gegeurd en zijn hopelijk geen van uw overige
zuigelingen aan de builenpest bezweken?

Hebt U de interessante nerveuze godvruchtige
vogeltjes, vrome goedertierende mevrouw, al wel

bekeken, druk telefonerend van: hallo, met piet
kom je op mijn tak - o de sierlijke levendige

vogels, allemaal allemaal voor de brave poes,
die veelbeproefde droevige moeder. Ja verdomd,

deze ziekte, lieve beklagenswaardige mevrouw,
is een wrede rakker en zoveel is wel duidelijk:

er valt niet tegenop te baren, waar zelfs het
begrafeniswezen, die intieme huisgenoot, die

zeer bekende schenker ook van lauwe melk,
op zijn verlengde achterpoten het ter

aarde bestellen welhaast niet meer bij kan
benen, nietwaar, dame Ping, radarbesnorde,

dubbelgepuntmutste, mevrouwogige poezin?
Het is nu beter te zitten zonder weemoed in

de rauwe geurige ochtendlucht, nu de zon nog
teder is en de gordijnen levendig in de goede

vrolijke wind. O halmstaartige voortreffelijke,
kijk, zwijgzame zwakzinnige allerliefste,

er loopt een belangwekkend, hťťl klein maar
bijzonder lekker beestje tussen de kiezelstenen

onder de hemelsblauwe hortensia

(Aan mijn neerslachtige poes, ter vertroosting bij het overlijden van zijn gebroed)

F. Harmsen van Beek, 1927



Ik ben tegen haar aangelopen toen ik het boek Jagtlust van Annejet van der Zijl las. Het boek handelt over een landgoed in Eemnes, in de jaren 50 en werd bewoond door Fritzi ten Harmsen van der Beek (ze heeft later haar naam enigszins aangepast geloof ik). Ze woonde daar niet alleen, maar in een soort van kunstenaarskolonie met voor kortere of langere tijd Remco Campert, Gerard Reve, Peter Vos, Cees Nooteboom e.d. Binnen de gemeenschap was zij de muze, zo kun je dat wel zien. Ze heeft maar weinig gepubliceerd en wat er gepubliceerd is, is niet meer te krijgen, omdat ze zelf de rechten beheert en niet meer wil dat het wordt uitgegeven. Inmiddels is ze hoogbejaard en woonachtig in Garnwerd.

Ik vind het een fascinerend gedicht, omdat het een en al klank is en toch ergens over gaat. Het handelt simpelweg over een poes, diepere betekenislagen zitten er niet in, maar het is bijna muziek, zo mooi van klank en soepel van ritme. Verder vind ik de beeldspraken prachtig:

'dubbelgepuntmutst' voor kattenoren, 'halmstaartige' als beeld voor de staart en ook voor de poes bijvoorbeeld.

Op internet is haar poŽzie nog wel mondjesmaat te vinden, maar zoals gezegd: het oeuvre is niet omvangrijk.

Bij deze raad ik ook het genoemde boek van Annejet van der Zijl van harte aan. Ze heeft een prachtig verhaal gemaakt van Jagtlust en alles wat zich daar heeft afgespeeld. Als je dat leest begrijp je de muzeachtige fascinatie van vooral mannelijke kunstenaars voor Fritzi, ik werd er in ieder geval heel nieuwsgierig van en vond het jammer toen ik het uit had, waarna ik het direct nog een keer gelezen heb...

Ik ben benieuwd wat jullie er van vinden en of er onder jullie mensen zijn die meer van haar weten/gelezen hebben.

Irma

Wat een leuk gedicht heb je uitgekozen, het was voor mij een hernieuwde 'kennismaking' met Fritzi!

Wat die betekenislagen betreft: als je (nog) meer van de schrijfster en haar werk wilt eten, kan ik je 'Fritzi en de sprookjes, Portret en zelfportret van Fritzi ten Harmsen van der Beek' van Frida Balk-Smit Duyzentkunst aanraden. Ongelofelijk wat die aan betekenislagen en verwijzingen uit het werk weet te halen, en nog overtuigend ook. Het boek is een uitgave van Thomas Rap uit 1996, waarschijnlijk alleen nog antiquarisch te verkrijgen of misschien in een grotere bieb. Het is indertijd mede t.b.v. het onderwijs uitgegeven, staat erin, dat geeft misschien nog meer mogelijkheden het te vinden.

Ik ken en bewonder het werk van tHvdB al lang, maar heb Jagtlust nog niet zo lang geleden gelezen; kon het nergens te pakken krijgen, tot ik eerder dit jaar een stapeltje zag liggen in het Singer Museum.. Het verhaal van Jagtlust kende ik al wel, maar van der Zijl weet het in haar debuut smakelijk te brengen en er waren toch nog veel details die ik niet kende.

Dank voor je keus!


Heerlijk, Irma, die hernieuwde kennismaking met mevrouw Ping. Ik heb gelijk bij de bieb Jagtlust aangevraagd. Het was in bestelling, er zijn dus meer liefhebbers voor. Ik ga ook op zoek naar het boek uitgegeven door Thomas Rap, waarin de lagen in het gedicht besproken worden. Ben er heel benieuwd naar. Bedankt voor alle tips, grrls.

Fritzi THvdB had bizondere ouders: de illustrator Eelco Ten Harmsen van der Beek en zijn vrouw, tekenares Freddie Langeler. Hij was de tekenaar van de beroemde strips over Flipje van Tiel (ooit de jamfabriek van de Betuwe).Ter gelegenheid van een tentoonstelling over Flipje van Tiel in 1993 weidde Vrij Nederland een artikel aan het werk van Eelco, Freddie en hun kinderen Fritzi en Hein. Ook werd een documentaire over Fritzi op TV getoond. In dat jaar kreeg zij de A.Roland Holst Penning, een 3-jaarlijkse oeuvreprijs voor poŽzie. Ook zij tekende en illustreerde. In 1963 kreeg zij voor nog ongebundelde gedichten de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs, en in 1984 de Trevanian-poŽzieprijs. Zij is inmiddels 80 jaar oud (als zij nog leeft???) Veel meer zal zeker via internet over haar te vinden zijn.

Inderdaad, de mores van het kunstenaarsgezin die door de kinderen (w.o. Fritzi) naadloos worden overgenomen.... Ik vond het echt fascinerend om telezen. Als Fritzi een kind (zoon) van 2 jaar heeft waarvan ze vindt dat hij maar op zichzelf moet leren passen, dat moet hij later toch ook. Schrijnend en fascinerend tegelijk, die grenzeloosheid.

 


 

 


Index Woensdag Gedichtdag

F. Harmsen van Beek, pseudoniem van Frederike Martine (Fritzi) ten Harmsen van der Beek (Blaricum, 28 juni 1927) is een Nederlands dichter.

Hoewel het oeuvre van F. Harmsen van Beek niet groot is, maakte haar poŽzie zoveel induk, dat zij tot de beste dichters van de 20e eeuw wordt gerekend. Zij ontving dan ook in 1975 de Van der Hoogtprijs.
(Wikipedia)


 

Boekgrrls

Laatste keer bijgewerkt: 09/01/06  Eisjen

Terug naar top pagina