Maarten van Rossem, Drie oorlogen (een kleine geschiedenis van de 20e eeuw)


Maarten van Rossem behandelt in 'Drie oorlogen' achtereenvolgens de Eerste Wereldoorlog, de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog. De hoofdstukken
over de beide wereldoorlogen zijn eerder gepubliceerd; het laatste en langste stuk, dat over de Koude Oorlog, is nieuw.
Doordat voortdurend verbanden tussen de drie beschreven tijdperken worden gelegd, is de ondertitel (Een kleine geschiedenis van de 20e eeuw) terecht, hoewel een geschiedenis uitsluitend bekeken vanuit de politieke ontwikkelingen natuurlijk beperkt is. Van Rossem is zich hier getuige zijn nawoord van bewust. Daarin schrijft hij:

"De Eerste en Tweede Wereldoorlog
en de Koude Oorlog hebben de evenementiŽle geschiedenis van de vorige eeuw sterk gedomineerd. Waarschijnlijk zal de herinnering aan die conflicten langzaam gaan vervagen naarmate zij verder raken in de tijd. In een geschiedenis van de twintigste eeuw zullen zij over honderd jaar zeker aandacht krijgen, maar het zou mij niet verbazen als tegen die tijd de enorme expansie van de wereldbevolking en de ontwikkeling van de economie en de technologie in de twintigste eeuw veel prominenter zullen worden behandeld."

Dat zal zeker waar zijn, hoewel de ontwikkelingen in vooral de technologie niet los gezien kunnen worden van de drie grote politieke conflicten. Maar ook dat maakt het boek duidelijk.

Ik begon er met veel enthousiasme aan, maar raakte gaandeweg zo niet teleurgesteld, dan toch ontmoedigd. De vraag voor welke doelgroep dit boek is uitgegeven drong zich steeds vaker op. Het boek is verdeeld in (langere en kortere) sub-hoofdstukken die nogal eens onderlinge samenhang missen. Er zit in de lay-out bovendien heel weinig lucht. Als er al een draad is, raakte ik die nogal eens kwijt. Van Rossem neemt van tijd tot tijd stelling tegen zienswijzen van andere historici. Dat is voor een ingevoerde lezer, vakgenoot of student vast belangwekkend, maar als leek, ook als je, als ik, een belangstellende leek bent, kun je de verschillen in inzicht meestal onvoldoende wegen. Als geheel mist het boek redactionele samenhang en als naslagwerk is het niet geschikt door het ontbreken van een index.

Misschien is Van Rossem meer de meester van het korte, krachtige commentaar, van de relativerende oneliner, van de tegendraadse opvatting. Misschien kun hem beter horen dan lezen. Zeker slaagt hij erin om in 'Drie oorlogen' duidelijk te maken hoe vaak de reeksen van oorzaak en gevolg die we
geschiedenis noemen, door dom toeval en toevallige domheid worden bepaald. Dat is een verdienste. Daartegenover staat dat als het boek meer samenhang had vertoond, ik geboeider zou hebben doorgelezen. Nu was het vaak een worsteling. Als het wat meer als een naslagwerk zou zijn opgezet, zou ik het vaker opnieuw hebben geraadpleegd. Dat zal ik nu niet doen, en dat is
jammer.



Edith


 

 


 

 



Nieuw Amsterdam
Amsterdam 2007
 

Maarten van Rossem
 

 

 

 

 

Boekgrrls

Laatste keer bijgewerkt: 05/02/08  Eisjen