Wat is een bijna-dood-ervaring, afgekort BDE? Kan bewustzijn
onafhankelijk van de hersenfunctie ervaren worden? Hoe zit het met karma
en hoeveel angst heb ik om dood te gaan? In het spraakmakende boek van
de erudiete cardioloog en onderzoeker Pim van Lommel over zijn
wetenschappelijke visie op bijna- dood-ervaring lees ik met ingehouden
adem over deze onderwerpen. Al in 1969 is Lommel geïnteresseerd geraakt
in BDE. Toen vertelde een patiënt van hem na een geslaagde reanimatie -tijdens
zijn bewusteloosheid en wegvallen van de hersenfuncties- over zijn
ervaringen: hij herinnerde zich een tunnel, kleuren, licht, een prachtig
landschap en muziek. Lommel’s fascinatie met bewustzijn ervaren tijdens
een hartstilstand was geboren en leidde tot onderzoek in Nederland. De
wetenschap zat hem toen niet mee en blijft ook nu sceptisch. Die
pretendeert volgens Lommel weliswaar uit te gaan van het stellen van
vragen, maar werpt een blokkade op als het gaat om nieuwe inzichten op
het gebied van hersendood en bijna-dood-ervaringen. De westerse
wetenschap gaat uit van een werkelijkheid die alleen gebaseerd is op
fysiek waarneembare gegevens. In het kader van dit onderwerp stelt men
dat bewustzijn een product van de hersenen is. Wat heeft Lommel ontdekt?
Van de 62 onderzochte patiënten met een BDE heeft
de helft het besef gehad dood te zijn met daarbij positieve emoties, had
30 procent een tunnelervaring of een ontmoeting met overleden personen,
had een kwart een uittredingservaring of ontmoeting met ‘het licht’, had
13 procent een levensoverzicht en 8 procent de ervaring van een grens.
Onderzoek na 8 jaar brengt aan het licht dat mensen met een BDE diverse
levensveranderingen hebben ondergaan na hun BDE. Zo heeft men meer
liefde en empathie voor zichzelf en de ander; heeft men geen of bijna
geen angst meer voor de dood en beschikt men over toegenomen intuïtieve
gevoelens. Lommel introduceert vanuit zijn visie een tweetal begrippen:
het begrip eindeloos bewustzijn, te vergelijken met Goddelijk en
kosmosbewustzijn, dat niet aantoonbaar, waarneembaar, zichtbaar,
tastbaar en meetbaar is. En het begrip non-lokaliteit: niet aan plaats
en tijd gebonden, waar verleden, heden en toekomst tegelijk aanwezig en
toegankelijk zijn. Te vergelijken met begrippen uit de kwantumfysica. Op
basis van zijn onderzoek naar BDE in Nederland stelt Lommel dat met de
huidige medische en wetenschappelijke inzichten het onmogelijk is om
alle aspecten van de subjectieve ervaringen van BDE tijdens
hartstilstand te verklaren. Hij is er echter van overtuigd dat elk mens
contact kan maken met zijn eigen bewustzijnsvelden en dat bewustzijn
onafhankelijk van de hersenfuncties ervaren kan worden. Het brengt hem
bij de conclusie dat we serieus de mogelijkheid moeten overwegen dat de
dood, net als de geboorte, slechts een overgang kan zijn naar een andere
staat van bewustzijn, en dat tijdens het leven het lichaam functioneert
als een interface of resonantieplaats. Te vergelijken met een tv die je
uitzet: als je die aanzet ontvang je beeld en kunnen je zintuigen dit
waarnemen; als je ‘m uitzet ontvang je niets meer maar gaat de
uitzending door!
.
Het boek Eindeloos bewustzijn is zowel een
aanrader voor wetenschappers alsook voor mensen die informatie tot zich
willen nemen over bijna-dood-ervaringen en die meer willen weten over
kwantumfysica, de relatie van BDE met orgaandonatie en hulp bij
zelfdoding.
Voor mij is het uiterst interessante gedachtegoed
van Pim van Lommel een eye-opener. De opmaat om verder te lezen in o.a.
boeken van Kübler-Ross, Ervin Lazlo en Hans Stolp. Het geeft me ook rust
in het denken over doodgaan van de ander én van mezelf.
Pim van Lommel (1943) was van 1977 tot 2003 als
cardioloog verbonden aan het Rijnstate Ziekenhuis in Arnhem. In 2001
publiceerde hij in het gerenommeerde medische tijdschrift The Lancet
over zijn onderzoek naar bijna-dood-ervaringen bij 344 Nederlandse
patiënten. Zij hadden een hartstilstand in het ziekenhuis gehad. Van hen
bleek 62 een BDE te hebben meegemaakt. Sindsdien houdt hij over de hele
wereld lezingen over BDE en de relatie tussen bewustzijn en
hersenfunctie.
Lennie Haarsma
Januari 2008
