Dag grrls,
Ik las Gevaarlijke Kennis van Kooijmans en vond het een fascinerend boek.
Het won vorige maand De Grote Geschiedenisprijs 2008. Ik las het niet in
één
ruk uit, want zo'n soort boek is het niet, maar het hield me wel in zijn
greep.
Het onderwerp: eind 17e eeuw maakt de wetenschap zich los van
vooropgezette
theorieën en begint men zelf op onderzoek uit te gaan. De wereld staat
op
zijn kop, de katholieke kerk begint zijn alleenheerschappij in
geloofszaken
te verliezen en de wetenschap baseert zich niet meer op dogma's en
alleen de
kennis van de klassieken (o.a. Aristoteles en Galenus) maar men gaat
zelf op
onderzoek uit.
Kooijstra laat mannen als Niels Stensen, Jan Swammerdam, Christiaan
Huygens,
Anthonie van Leeuwenhoek, Reinier de Graaf de revue passeren en hij
beschrijft hun onderzoek en de weerstand die ze ondervonden toen ze met
hun
nieuwe inzichten naar buiten kwamen. De verhouding tussen de
wetenschappers
onderling was soms moeizaam, het was zaak bijtijds te publiceren want
een
ander kon je wel eens voor zijn. In die publicaties stonden soms ook de
prachtigste tekeningen van datgene wat werd gevonden, zelfs het kleinste
insect werd onder de microscoop ontleed, nagetekend en ter meerdere ere
van
God, die al dese kleine dierckens gemaakt had, de wereld ingestuurd.
Niet
alleen insecten, maar de hele flora en fauna werden ontleed, ook de mens.
En
wat maar onder de microscoop kon worden gelegd werd bekeken, sperma,
tandplak, bloed, zeewater, luizen enz. enz. Zoals altijd met onderzoek
werden er vragen beantwoord, maar meer nieuwe vragen opgeworpen.
Bovendien
ondergroeven sommige uitslagen van onderzoek, de leerstellingen van de
bijbel. Na geologisch en fossielenonderzoek kwam bijv. Niels Stensen tot
de
conclusie dat de aarde veel ouder zou moeten zijn dan de bijbel aangaf
en
ook Swammerdam ging twijfelen aan het scheppingsverhaal zoals dat in de
bijbel staat. Bijbel en wetenschap bleken op veel terreinen niet met
elkaar
te rijmen en dat bracht de gelovige onderzoeker in een moeilijke positie.
Stensen besloot zich tot het katholicisme te bekeren en niet meer te
onderzoeken wat in tegenspraak was met de leer van de kerk. Swammerdam
kwam
in zo'n geestelijke nood, dat hij zich (tijdelijk) aansloot bij een
sekte,
waarvan de leidster hem verbood onderzoek te doen. En meer onderzoekers
probeerden een evenwicht te vinden tussen kennis en geloof.
Kortom spanning en sensatie in de medische wetenschap in de Gouden Eeuw.
Ineke
