Dit boek las ik onlangs, en ik vond het zeker de moeite waard. Er is al het één en ander over gemaild, maar ik stuur hieronder toch nog maar het verslag
dat ik op m'n weblog zette. Ben benieuwd of er intussen nog een grrl is die de 'diepere betekenis' (als die er is) van de ziekte van Claire heeft ontdekt?
Hm, een beetje moeilijk om te zeggen wat ik van dit boek (297 p.) vind. Het las als een trein en het verhaal is interessant en boeiend, maar toch ben ik niet laaiend enthousiast. Dat komt door de schrijfstijl, denk ik. Ik vind het opvallend dat ik in dit boek, hoewel het indruk heeft gemaakt, geen enkele passage gemarkeerd heb.Wat betekent dat ik geen enkele zin zo mooi of onthoudenswaardig vond dat ik 'm zou willen bewaren. Ik vond de stijl oppervlakkig en simpel, zelfs een beetje plat, en dacht regelmatig dat dat misschien juist knap was omdat het een weergave zou kunnen zijn van het karakter van de hoofdpersoon, maar toch. Het is jammer als een boek je niet laat genieten van de taal waarin het geschreven is.
Orginele opzet
Maar verder (bijna) niets dan goeds over dit boek. De opzet is origineel: het boek is ingedeeld naar de gangen van het etentje dat de hoofdpersoon, Paul, en zijn vrouw Claire samen met zijn broer Serge en schoonzus Babette nuttigen in een chique restaurant. Dat geeft Paul de mogelijkheid om op humoristische wijze zijn kritische gedachten over Serge, het eten (je moet het zoeken op je bord) en de bediening (de gerant benoemt alle exquise ingrediënten van de pretentieuze gerechten, waarbij hij zijn pink bijna in het eten duwt) met de lezer te delen, en tegelijk wordt de lezer duidelijk dat Paul zich wel erg gemakkelijk boos maakt en dan behoorlijk agressieve fantasieën krijgt. En daarnaast wordt doordat Paul nadenkt over wat de disgenoten recent en langer geleden hebben meegemaakt, langzamerhand duidelijk waarom men bij elkaar is en de sfeer gespannen is. Het ophalen van herinneringen aan het verdere verleden is wel nodig, denk ik, om de lezer inzicht te geven in de verhouding tussen de Paul en Serge, maar ik vond deze passages soms wel wat lang duren en daarom wat verstorend in het verhaal.
Wel vond ik het leuk - al valt dat buiten het verhaal - dat Paul zo levensecht beschreef hoe verbaasd (en jaloers!) hij was dat Serge het zo ver had geschopt: tot populaire lijsttrekker van een van de grootste partijen van het land, en dus tot premierkandidaat. Dat bracht me ineens op de geachte dat onze eigen Harry Potter vast ook nabije familieleden heeft die zich nog steeds met verbijstering afvragen hoe hun kamergeleerde broertje - wiens enige politieke prestatie tot hij partijleider van het noodlijdende CDA werd was, dat hij in de gemeenteraad van Amstelveen had gevraagd om betere koffie of kroketten voor de kantine (ik vergeet steeds wat het precies was, maar het ging om de catering en het begon met een k ;-)) - zo omhoog gevallen kan zijn.
Het dilemma
Langzaam ontvouwen zich de gebeurtenissen uit het recente verleden die de aanleiding vormen voor het etentje: de puberzoons van Paul en Serge hebben een 'geintje' uitgehaald dat behoorlijk uit de hand is gelopen. Het incident is opgenomen op een bewakingscamera en uitgezonden bij opsporing verzocht, maar gelukkig heeft niemand de zoons herkend. Want als dat wél zou gebeuren, zou het uiteraard niet alleen ernstige consequenties hebben voor de jongens, maar ook voor de politieke carrière van Serge. Dit dilemma en de verschillende manier waarop de broers en hun vrouwen er uiteindelijk mee om willen gaan, vormt de kern van het boek. Mooi is daarbij hoe Koch het verhaal zo heeft opgezet, dat de puzzelstukjes van wat gebeurd is en hoe de onderlinge relaties zijn, langzaam in elkaar blijken te passen. Vooral de relatie tussen Paul en Claire vond ik daarbij bijzonder. Al van het begin af aan beschrijft Paul dat zij helemaal op elkaar ingespeeld zijn, elkaar met een enkele blik of gebaar begrijpen, dat geeft de indruk van een diepe liefde. En eigenlijk is dat het enige positieve, niet zelfzuchtige in de relaties die Paul beschrijft. Al blijf je na lezing van het boek toch achter met een vieze smaak in je mond van (vooral) de moederliefde van Claire. Maar ik neem aan dat dit ook wel Koch's bedoeling was: er komt geen personage in dit boek voor dat bij de lezer sympathie opwekt, het is geen grauwe, oppervlakkige en zelfzuchtige wereld die hij laat zien. Het enige echt zwakke punt van het boek vond ik eigenlijk het feit dat de jongens op de bewakingscamera's niet herkend zijn: dat leek me uitermate onwaarschijnlijk omdat je mensen die je goed kent (en de beide boys hadden ongetwijfeld klasgenootjes die op hen vielen en hen dus goed observeerden) meestal kunt herkennen aan hun houding en manier van bewegen. Maar goed, dat lot trof deze jongens dus niet. Daarnaast was mij niet duidelijk wat de functie was van de episode over de ziekte van Claire. Daardoor wordt wel duidelijk dat de broers al een lange geschiedenis met elkaar hebben, maar zou Koch er niet méér mee bedoeld hebben? Ik vermoed het, maar het lukt me niet te bedenken, wat. Een paar kleine minpuntjes dus, maar al met al vond ik dit een lekker leesbaar en zeer lezenswaardig boek.
Monalisa
Kan je nagaan, die ziekte van Claire kan ik me _totaal_ niet herinneren terwijl de rest van wat je schrijft ook mijn verslag had kunnen zijn :-) Dus met een evt diepere betekenis daarvan kan ik je niet helpen. Doe ff anders. Onder een verklapper wat er met haar aan de hand was, wie weet komt het dan weer boven...
Ja, dat is dus het gekke: je komt niet te weten wat er met haar aan de hand is. Ze wordt ineens zo ernstig ziek dat ze in het ziekenhuis moet worden opgenomen en geopereerd. Er gaat van alles fout, zodat meer operaties moeten volgen. Maar Paul vertelt niet wat ze heeft, want dat vindt hij privé. Hij vertelt wel hoe hij z'n kleine huishouden in z'n eentje bestiert, hij vindt dat hij voor zoontje Michel (op dat moment vier) het leven gewoon door moet laten gaan. Paul vindt zelf dat dat ook lukt, maar er zit toch een soort onderdrukte spanning/(faal?)angst in wat hij vertelt. En heel gek is dat Michel niet op bezoek wil in het ziekenhuis. Dan komen Serge en Babette langs en ziet de lezer mét Paul het huis door Babettes ogen: overal rommel, eten bij de tv, een 'mannenhuishouden', dus niet goed. Omdat Paul de situatie volgens hen niet aankan, willen Serge en Babette Michel meenemen (wat ik raar vond: ze hadden toch beter kunnen aanbieden de helpende hand uit te steken bij Paul en Michel in huis?). Dit loopt uit op een woedende uithaal van Paul naar Serge met een pan aangebrand eten, onder de ogen van Michel die kennelijk stilletjes van z'n kamertje naar beneden is gekomen. Einde story. Doet dit een belletje bij je rinkelen? Voor mij leek dit gedeelte van het boek helemaal geen verband te houden met de rest van het verhaal, behalve misschien dat duidelijk wordt dat Paul en Serge in het verleden ook al het een en ander met elkaar te stellen hebben gehad. Maar het is wel een lang stuk om alleen dát onder de aandacht te brengen. En een andere betekenis zie ik dus niet. Jij wel?
Aha, o ja, nu weet ik het weer. Volgens mij was deze episode nodig om aan te geven dat Paul zelf helemaal niet de capabele man was die hij van buitenaf gezien leek, maar zwaar op Claire leunde. Zo zwaar dat het einde van het boek onontkoombaar wordt. De ziekte van Claire ging imo dus helemaal niet om haar, maar om Paul... Kun je hier iets mee?
Oeps, dit was even blijven liggen, maar: ja, daar kan ik wel wat mee. Door het zo te zeggen "het gaat niet om haar" wordt ook begrijpelijker/acceptabeler dat je in deze episode niets te weten komt over
Claire of hoe het met haar is. Zo maak je er wel uit op dat Paul haar bezoekt, maar maak je dat als lezer niet mee. Blijft voor mij toch wel een beetje staan dat dit een lange en omslachtige manier is om iets duidelijk te maken. Dank voor het meedenken!
Wat ik van deze passage denk, is dat Michel niet niet naar het ziekenhuis wilde (als je begrijpt wat ik bedoel), maar dat Paul hem niet wilde laten gaan. Dat Claire zich daar zorgen over maakt, en daarom aan Serge en Babette vraagt om te gaan kijken hoe het thuis gaat, en eventueel Michel met hun mee naar huis te nemen. Want Paul zegt dan wel zo stoer dat alles op rolletjes verloopt, het blijkt dat ze elke dag alleen maar macaroni eten, want het enige dat Paul kan maken, dat het inderdaad een grote bende is. Het loopt helemaal niet op rolletjes! En Michel is niet zo voor niets zo blij als hij zijn tante ziet! En voor mij maakt deze passage ook duidelijk, dat er iets niet in orde is met Paul Ook hij lijdt aan iets onbenoemds, wat misschien de reden is dat Claire een vruchtwaterpunctie heeft laten doen.
Ik vond het een heel fascinerend boek. Ik denk dat je gelijk hebt met betrekking tot het stuk van de ziekenhuisopname van Claire. Paul is ziek, hij weet wel dat hij ziek is maar hij heeft weinig ziekte inzicht, hij denkt waarschijnlijk dat hij ook zonder zijn medicijnen goed kan functioneren, die spoelt hij door de WC (blz.282). Wat betreft de passage met betrekking tot de vruchtwaterpunctie twijfel ik. In het gesprek met de schoolpsycholoog wordt gesproken over een eventuele kinderwens. Paul verzwijgt dat hij al een kind heeft. Hij vraagt de schoolpsycholoog of hij Paul zou afraden kinderen te krijgen. Hij vraagt hem ook of een vruchtwaterpunctie uitsluitsel zou kunnen geven. Hij bedenkt zich dat hij niet weet of Claire een vruchtwaterpunctie heeft laten doen. Later vindt hij het formulier met betrekking tot de vruchtwaterpunctie. Het vakje bijzonderheden was volgeschreven. Paul leest een stukje maar stopt dan. Hij denkt niet dat zij als gezin gelukkiger worden van deze informatie. Een mogelijkheid is dat er in het vakje bijzonderheden al wordt gesproken over mogelijke afwijkingen waar verder onderzoek voor nodig is, misschien ook al een advies om de zwangerschap te onderbreken. Een andere mogelijkheid is dat Paul niet de biologische vader van Michel is. Op het formulier staat "keuze ouders" terwijl Paul er niets van wist. Verderop in het fragment wordt er wel heel erg de nadruk opgelegd dat iedereen na de geboorte van Michel zei dat Michel zo veel op Paul leek. Al met al nog veel vragen over.
Ik heb indertijd met plezier Het diner van Koch gelezen. ik kende hem toen alleen nog maar van tv, jiskefet en zo. Vond hem daar erg leuk. Het diner vond ik een erg pessimistisch boek, maar ik moest er wel vaak om lachen. ik hou wel van zwarte humor. De moordzuchtige gedachtespinsels van Paul vond ik soms zelfs wel herkenbaar. Ik had bij lezing niet door dat Claire waarschijnlijk met een list
probeerde Serge en Babette te hulp te roepen. Dank! Toen ik het boek las dacht ik trouwens dat Paul autistisch was, maar welke medicijnen hij dan voorgeschreven zou kunnen krijgen?
Twijfel over wat Michel eigenlijk wilde sloeg bij mij uiteraard ook toe, maar het stond me geloof ik een beetje tegen om gewoon maar aan te nemen dat wat Paul zegt niet klopt. Hij wijkt af, moet moeite doen om grip te houden en doet dat in de ogen van de 'normale' Babette en Serge natuurlijk helemaal niet goed genoeg, maar ik heb er moeite mee om Paul om die reden zomaar weg te zetten als incompetent. Het voelde als een soort verraad jegens Paul om me achter de visie van Babette en Serge te scharen. Maar goed, dit zal wel weer zo'n gevalletje zijn van: dit zegt meer over mij als lezer dan over het boek ;-)
Janneke (redactie samenvatting)
