Een Japanse klassieker die ik nog ongelezen op de stapel had liggen.
Aanleiding voor de koop was een stuk met prachtige foto's en haikus in
de
National Geographic.
"Wase no ka ya wake-iru migi wa Ariso Umi
(We wade into early rice fragrance, the Rough Sea to our right)"
Basho was een van de grote, nationale dichters (misschien wel de
grootste) van Japan. Hij leefde in de tweede helft van de 17e eeuw en
speelde een cruciale rol in het ontstaan van de haiku (3-regelige
gedichten) uit langere dichtvormen. "Narrow Road to the Interior" (Oku
no hosomichi) is een combinatie van proza en haiku die haibun wordt
genoemd.
Narrow Road is op meerdere niveaus te lezen, en ik heb het idee dat je
dit boek vele malen kan lezen en er iedere keer weer iets nieuws in kan
ontdekken. Op het bovenste niveau is het een reisverslag van de
voettocht die Basho met zijn leerling Sora maakte en de mensen die hij
onderweg tegenkwam: van Edo (nu Tokio) naar het noorden tot Sendai, dan
de bergen over naar de westkust en van daar weer naar het zuiden tot
Ogaki, in de buurt van Nagoya.
De diepere lagen hebben te maken met ideeen uit het Taoisme en
Zen-Boedisme en met verwijzingen naar oudere klassieken uit de Japanse
literatuur. Gelukkig worden die in deze Engelse vertaling door Hiroaki
Sato uitgelegd in uitgebreide noten op de tegenoverliggende bladzijde.
Een van de dingen die ik daaruit geleerd heb, is de "uta-makura"
(letterlijk: poetisch hoofdkussen). Dat zijn plaatsen in Japan die in de
klassieke dichtkunst zijn beschreven in een bepaalde context (seizoen,
weer, gevoelens) en die vervolgens een soort code zijn gaan vormen om
die gevoelens in een andere context op te roepen. Basho beschrijft in
zijn reisverlag hoe die plaatsen er nu (1689) uitzien - wat soms vies
tegenvalt - en koppelt er vaak weer een nieuw gedicht aan.
In deze editie worden de voetnoten opgefrist door schetsen van scenes
uit het verhaal door Yosa Burun, een soort Japanse Gustave Dore.
Rianne
Vandaag gedichten over Bashõ gelezen in de bundel
Bitterzoet van Cees
Nooteboom. Ken je die Rianne?
'Hier kwam de dichter voorbij op zijn reis naar het Noorden.
Hier kwam de dichter voor altijd voorgoed voorbij.'
Het artikel in de
National Geographic had inderdaad ook prachtige foto's,
bedankt voor de tip.
4.
De dichter is een gemaal door hem wordt het landschap van woorden.
Toch denkt hij net als jij en zien zijn ogen hetzelfde.
De zon die verongelukt in de bek van het paard.
De buitenste tempel van Ise het strand van Narumi.
Hij vaart in het zeil van de rouw hij koerst naar zijn opdracht.
Zijn kaken malen de bloemen tot de voeten van verzen.
De boekhouding van het heelal zoals het zich dagelijks voordoet.
In het Noorden kent hij zichzelf een hoop oude kleren.
Als hij is waar hij nooit meer zal zijn lees jij zjn gedichten:
hij schilde komkommers en appels hij schildert zijn leven
Ook ik ben verleid door de wind die de wolken laat drijven.
Nee,
die ken ik nog niet. Heb eigenlijk alleen korte stukjes van hem
gelezen en die vond ik vaak een tikje gekunsteld. Maar ik moet altijd
nog
eens een roman van hem proberen, en die gedichten ga ik ook een kans
geven.
