Yoram Stein: Filosofisch elftal
Nederlandse Denkers over de actualiteit


Waarom hebben we het zo druk ? Een rechter met een tulband? Zit de hoofddoek ook in het hoofd? Hoe machtig zijn de media ? Het einde van de beschaving?, Wat is eigenlijk het doel van onderwijs,? Een kleine greep uit de vele vragen die in deze bundel van Yoram Stein gesteld worden.

Kernvraag van het boek is: welke vraagstukken, specifieke angsten en problemen moeten wij in deze tijd onder ogen zien. Yoram Stein, filosoof en politicoloog, interviewde niet elf - zoals de titel van het boek doet vermoeden- , maar dertien Nederlandse filosofen over de actualiteit.

Paul Cliteur, Afshin Ellian, Ger Groot, René Gude, Marli Huijer, Andreas Kinneging, Annemarie Mol, Jos de Mul, Dorien Pessers, Herman Philipse, Pieter Pekelharing, Heleen Pott en Huib Schwab laten hun licht schijnen op zowel grote als kleine vraagstukken , op bijvoorbeeld religie en moraal, maar ook op alledaagse kwesties zoals ons huidige tijdsgebrek.

Ze debatteren rond 8 themas in 64 paragrafen met klinkende titels als de neus van Michael Jackson (waarin de vraag waarom mensen zich laten ombouwen tot hun idool); over de hobbys van een wethouder (over morele vergroving en de gretigheid van de media), respect als maffiapraktijk (over respect dat verdiend moet worden en niet als vorm van tirannie), bicepsaristocratie: de topsport als metafoor voor alles (we slepen ons van sportevenement naar sportevenement, waarom?).

De filosofen zijn het natuurlijk - zoals het hoort geregeld grondig met elkaar oneens. Socrates zei al: juist het besef dat tot nog toe niemand een perfect antwoord heeft kunnen geven op de belangrijke vraag naar het goede, maakt dat wij over deze vraag blijven nadenken en erover met elkaar in gesprek blijven. En Plato: de dialoogvorm is bij uitstek geschikt om te laten zien dat de meningen van mensen perfect noch waardeloos zijn, en het is daarom verstandig om kennis te nemen van deze meningen, en om te allen tijde zelf na te blijven denken. En daar zet dit boek zeker toe aan.

Ter illustratie een paar citaten over het thema overvloed en onbehagen:
Marli Huijer: Al die mogelijkheden leiden bijna vanzelf tot hoge verwachtingen. Je hebt moed nodig om het toeval van je keuze te accepteren. Je moet je weren tegen de terreur van de gemiste kansen en durven zeggen: Dit is wat ik kies. Ik ben niet bang om niet de allerbeste keuze te maken .
Huib Schwab: Er zijn altijd meer kluiven dan je kunt opeten. Onbehagen over deze overvloed ontstaat pas als we niet meer weten wat kwaliteit heeft, en als we hebben belangrijker vinden dan zijn..
Pieter Pekelharing: : onbehagen is synoniem voor het spreekwoordelijke gat in de markt. Zouden we niet constant dergelijke gaten vinden, dan zou er geen economische groei en dus ook geen welvaart zijn.
Heleen Pott: Van overvloed is alleen sprake als je strikt economisch denkt. Er is overproductie, er zijn te veel autos, junkfood, suffe spelletjes op tv. Er is een tekort aan dingen die echt belangrijk zijn: aan tijd, kwaliteit, sociaal gevoel, goed onderwijs.
René Gudde: Waarom zijn we in de rijkste periode aller tijden zo depressieverig, zo vreesachtig en zo onmachtig klagerig? Door een eenvoudig mechanisme. Problemen zijn niet fijn, maar ze geven wel focus. Je weet wat je te doen staat en dat is weer prettig. Een overvloed aan kansen is fijn, maar overvloed geeft geen enkele focus en dat is weer onprettig.
Afshin Ellian: Er is onbehagen omdat het Nederland van Ooit achter ons ligt en de mensen van gisteren niet begrijpen dat er een nieuw kader moet worden gecreëerd om de tolerantie in stand te houden voor de mensen van morgen.
Jos de Mul: De keuzevrijheid kent echter een afnemende meeropbrengst. Voor wie weinig heeft is toename van keuzevrijheid inderdaad positief. Voorbij een bepaalde grens overvleugelen de kosten echter al snel de baten: de tijd en moeite die het kiezen kost, de frustratie wanneer verkeerde keuzes worden gemaakt, de toenemende ongelijkheid.

Wat de anderen erover zeggen, moeten jullie maar zelf lezen. Het is interessant om deze themas uit zoveel verschillende perspectieven te bekijken. Het boek is dus zeker een aanrader.

Ik had in het begin wat moeite met de vormgeving van dit boek: in de kantlijn staan af en toe wat toevoegingen .Ik vond het onduidelijk of het hier om een uitleg van een aantal gangbare theorieën ging, of om krantenkoppen of om een situatieschets of om wat meer achtergrondinformatie. Het bleek dit allemaal te kunnen zijn, en toen ik dat wist was de rommelige indruk die ik had verdwenen. Wat ik absoluut storend vond was dat de filosofen eerst met hun volledige voor en achternaam genoemd werden, vervolgens (vanaf pag. 59) soms alleen met hun initialen, dan weer vol uit. Yoram Stein bleef een hele tijd Yoram Stein. Gelukkig op pagina 163 werd hij ook even Y.S.

Ik vond het verder een prima boek, met zeker een aantal zeer verhelderende inzichten. Zeer goed leesbaar, geen moeilijk taalgebruik. De paragrafen tellen elk niet meer dan een paar bladzijden, hooguit vier, lekkere hapklare brokken dus, en dat leest lekker weg en je hoeft het niet in één keer uit te lezen.


Marijke


Uitgeverij Nieuw Amsterdam 2006
333 paginas
ISBN 90 468 0057 1
 

Boekgrrls

Laatste keer bijgewerkt: 23/09/06  Eisjen

Terug naar top pagina