Waarom hebben we het zo druk ? Een rechter met een tulband? Zit de
hoofddoek
ook in het hoofd? Hoe machtig zijn de media ? Het einde van de
beschaving?,
Wat is eigenlijk het doel van onderwijs,?
Een kleine greep uit de vele vragen die in deze bundel van Yoram Stein
gesteld worden.
Kernvraag van het boek is: welke vraagstukken, specifieke angsten en
problemen moeten wij in deze tijd onder ogen zien.
Yoram Stein, filosoof en politicoloog, interviewde niet elf - zoals de
titel van het boek doet vermoeden- , maar dertien Nederlandse filosofen
over
de actualiteit.
Paul Cliteur, Afshin Ellian, Ger Groot, René Gude, Marli Huijer, Andreas
Kinneging, Annemarie Mol, Jos de Mul, Dorien Pessers, Herman Philipse,
Pieter Pekelharing, Heleen Pott en Huib Schwab laten hun licht schijnen
op
zowel grote als kleine vraagstukken , op bijvoorbeeld religie en moraal,
maar ook op alledaagse kwesties zoals ons huidige tijdsgebrek.
Ze debatteren rond 8 themas in 64 paragrafen met klinkende titels als de
neus van Michael Jackson (waarin de vraag waarom mensen zich laten
ombouwen
tot hun idool); over de hobbys van een wethouder (over morele
vergroving
en de gretigheid van de media), respect als maffiapraktijk (over
respect dat verdiend moet worden en niet als vorm van tirannie),
bicepsaristocratie: de topsport als metafoor voor alles (we slepen ons
van sportevenement naar sportevenement, waarom?).
De filosofen zijn het natuurlijk - zoals het hoort geregeld grondig met
elkaar oneens. Socrates zei al: juist het besef dat tot nog toe niemand
een
perfect antwoord heeft kunnen geven op de belangrijke vraag naar het
goede,
maakt dat wij over deze vraag blijven nadenken en erover met elkaar in
gesprek blijven. En Plato: de dialoogvorm is bij uitstek geschikt om te
laten zien dat de meningen van mensen perfect noch waardeloos zijn, en
het
is daarom verstandig om kennis te nemen van deze meningen, en om te
allen
tijde zelf na te blijven denken. En daar zet dit boek zeker toe aan.
Ter illustratie een paar citaten over het thema overvloed en onbehagen:
Marli Huijer: Al die mogelijkheden leiden bijna vanzelf tot hoge
verwachtingen. Je hebt moed nodig om het toeval van je keuze te
accepteren. Je moet je weren tegen de terreur van de gemiste kansen en
durven zeggen: Dit is wat ik kies. Ik ben niet bang om niet de
allerbeste
keuze te maken .
Huib Schwab: Er zijn altijd meer kluiven dan je kunt opeten. Onbehagen
over
deze overvloed ontstaat pas als we niet meer weten wat kwaliteit heeft,
en
als we hebben belangrijker vinden dan zijn..
Pieter Pekelharing: : onbehagen is synoniem voor het spreekwoordelijke
gat
in de markt. Zouden we niet constant dergelijke gaten vinden, dan zou er
geen economische groei en dus ook geen welvaart zijn.
Heleen Pott: Van overvloed is alleen sprake als je strikt economisch
denkt.
Er is overproductie, er zijn te veel autos, junkfood, suffe spelletjes
op
tv. Er is een tekort aan dingen die echt belangrijk zijn: aan tijd,
kwaliteit, sociaal gevoel, goed onderwijs.
René Gudde: Waarom zijn we in de rijkste periode aller tijden zo
depressieverig, zo vreesachtig en zo onmachtig klagerig? Door een
eenvoudig
mechanisme. Problemen zijn niet fijn, maar ze geven wel focus. Je weet
wat
je te doen staat en dat is weer prettig. Een overvloed aan kansen is
fijn,
maar overvloed geeft geen enkele focus en dat is weer onprettig.
Afshin Ellian: Er is onbehagen omdat het Nederland van Ooit achter ons
ligt
en de mensen van gisteren niet begrijpen dat er een nieuw kader moet
worden gecreëerd om de tolerantie in stand te houden voor de mensen van
morgen.
Jos de Mul: De keuzevrijheid kent echter een afnemende meeropbrengst.
Voor
wie weinig heeft is toename van keuzevrijheid inderdaad positief.
Voorbij
een bepaalde grens overvleugelen de kosten echter al snel de baten: de
tijd
en moeite die het kiezen kost, de frustratie wanneer verkeerde keuzes
worden
gemaakt, de toenemende ongelijkheid.
Wat de anderen erover zeggen, moeten jullie maar zelf lezen. Het is
interessant om deze themas uit zoveel verschillende perspectieven te
bekijken. Het boek is dus zeker een aanrader.
Ik had in het begin wat moeite met de vormgeving van dit boek: in de
kantlijn staan af en toe wat toevoegingen .Ik vond het onduidelijk of
het
hier om een uitleg van een aantal gangbare theorieën ging, of om
krantenkoppen of om een situatieschets of om wat meer
achtergrondinformatie.
Het bleek dit allemaal te kunnen zijn, en toen ik dat wist was de
rommelige
indruk die ik had verdwenen. Wat ik absoluut storend vond was dat de filosofen eerst met hun
volledige
voor en achternaam genoemd werden, vervolgens (vanaf pag. 59) soms
alleen
met hun initialen, dan weer vol uit. Yoram Stein bleef een hele tijd
Yoram
Stein. Gelukkig op pagina 163 werd hij ook even Y.S.
Ik vond het verder een prima boek, met zeker een aantal zeer
verhelderende
inzichten. Zeer goed leesbaar, geen moeilijk taalgebruik. De paragrafen
tellen elk niet meer dan een paar bladzijden, hooguit vier, lekkere
hapklare brokken dus, en dat leest lekker weg en je hoeft het niet in
één
keer uit te lezen.
Marijke
|
Uitgeverij Nieuw Amsterdam 2006
333 paginas
ISBN 90 468 0057 1
|
