Josť Saramago: Het verzuim van de dood
vertaling: Maartje de Kort
 



'De volgende dag ging er niemand dood'. Zo luidt de eerste zin van de meest recente roman van de portugese auteur Jose Saramago. De enigzins ingevoerde Saramago-lezer weet wat hij vervolgens zo ongeveer kan verwachten: een samenleving die in chaos wordt gestort. Want deze auteur houdt er van zijn beoogde doelgroep te beroven van wat eerder zeer vanzelfsprekend leek. Vanuit zijn hoge uitkijkpost kijkt hij vervolgens toe. En doet in uitgebreide uitweidingen verslag van wat hij zoal waarneemt. Inclusief impliciet zijn commentaar.

In deze roman gaat Saramago ver. Hij ontneemt de bevolking van een niet nader genoemd land de ultieme, overigens zeer gevreesde zekerheid: opeens sterft er niemand meer. Het lijkt of de dood er de brui aan heeft gegeven. De gevolgen zijn voorspelbaar. Na aanvankelijke euforie (de vlaggen gaan uit) blijken de treurige consequenties: zieken worden nog zieker en stervenden nog stervender. Maar het einde wordt hun niet gegund.

In de eerste helft van deze roman beschrijft de auteur wat er zoal gebeurt in deze geteisterde samenleving. En hij doet dat met leesbaar sardonisch genoegen. De regering stelt een interdisciplinaire commissie in. De kerk is vertwijfeld: zonder dood geen verrijzenis, zonder verrijzenis geen kerk. Begrafenis-ondernemingen, bejaardentehuizen, ziekenhuisdirecties, het
verzekeringswezen: alle proberen hun slaatje te slaan. En dat de maffia haar kansen ruikt, hoeft de lezer dan ook niet meer te verbazen.

Vervolgens richt de auteur zijn vizier echter op de dood haarzelve. Middels een schrijven geeft zij een teken van leven. Ze heeft spijt van haar interventie en zal voortaan een andere strategie hanteren. Geleidelijk aan verdwijnt 'het volk' uit beeld , vermenselijkt de dood en volgt er een eigenlijk dwaas verhaal. Te dwaas voor woorden.

"Deze roman zal menige schaterlach aan de lezer ontlokken", liet Saramago weten, gegeven zijn uitspraak op de achterzijde van het boek. Deze lezer kan dat bevestigen voorzover het gaat om de aanzet van deze roman. Met name de ernst van het onderwerp in combinatie met de sarcastische toonzetting 'ontlokte menige schaterlach'. Bij de afronding van dit verhaal verging haar echter helaas dat lachen.


Mart
oktober 2006



Uitg. Meulenhoff
2006
222 pag's

Eerder bij de grrls besproken:
Josť Saramago: Alle namen

Boekgrrls

Laatste keer bijgewerkt: 08/11/06  Eisjen

Terug naar top pagina