Philip Snijder
Het geschenk
252 pagina's | Atlas Contact | augustus 2012



Een belofte
Het geschenk is de derde roman van Philip Snijder. Net als in Zondagsgeld waarmee hij in 2007 debuteerde speelt het zich voor een groot deel af in Amsterdam en net als in Retour Palermo is Ingrid de vriendin van het hoofdpersonage voor een korte vakantie alleen naar SiciliŰ vertrokken. Je kunt dan ook rustig zeggen dat de boeken met elkaar verbonden zijn, ook al is zijn laatste roman prima lezen zonder de eerste twee opengeslagen te hebben. In Het geschenk draait het om een belofte die een zoon aan zijn stervende vader heeft gedaan, maar steeds voor zich uitschuift. Tot de vader, die een inoperabele hersentumor heeft, nog maar een paar dagen te leven heeft.

Bezoek aan grootvader
De vader was jarenlang gebrouilleerd met zijn eigen vader, maar sinds kort hebben ze hun meningsverschillen bijgelegd. Nu wil hij graag dat zijn inmiddels 24 jarige zoon kennismaakt met zijn van oorsprong Groningse grootvader, die in een bejaardenhuis in Osdorp woont. Maar de weinig daadkrachtige zoon, stelt de kennismaking steeds uit. Tot het bij het laatste bezoek aan de Valeriuskliniek waar zijn vader wordt behandeld het duidelijk is dat diens dagen zijn geteld. Wanneer hij dan eindelijk naar zijn onbekende grootvader gaat verloopt het bezoek heel anders dan gedacht, want als hij zijn vrolijk kaartende grootvader Willem, die onwetend is van de aanwezigheid van zijn kleinzoon, ziet voelt hij een soort verontwaardiging opkomen, maar ook een soort opluchting. 'Ik hˇÚfde mijn grootvader helemaal niet te ontmoeten! Ik kon mijzelf hier en voorgoed ontslaan van die vreselijke opdracht die mijn stervende vader  me in zijn onwetendheid had gegeven,. Het was sterker: ik verbˇˇd mezelf deze scheepsjagende stamvader te ontmoeten, nooit mocht die beloond worden met mijn aantreden als nieuwe kleinzoon in zijn leven. Dat zou namelijk een onvergeeflijke daad van verraad zijn jegens diezelfde stervende vader van me'. Om zijn beginnende kwaadheid en uitvluchtmogelijkheid aan te wakkeren spreekt hij de oude man in gedachten verwijtend toe 'Hoe kan je daar zo gezellig je pleziertje hebben, ouwe man ! (...) Mijn vader, jouw zoon, is bijna dood en wat zie ik? In plaats van voortdurend ongelovig en treurig hoofdschuddend je onstuitbare tranen weg te wissen, zoals je dat in deze omstandigheden hoort te doen, zit je te glimlachen van tevredenheid bij en potje klaverjas!'
Eenmaal buiten slaat de twijfel toe, want wat heeft hij zijn vader morgenmiddag te bieden, nu een prachtig ontroerend verhaal over zijn eerste ontmoeting met zijn grootvader en niet in zit?

Tweede Wereldoorlog
En hier begint een tweede verhaallijn, die in het resterende deel van het boek afgewisseld wordt met een treinreis en een kort bezoek van de zoon aan Musselkanaal. Het verhaal dat er doorheen geweven wordt is dat van de scheepsjagende grootvader die in de Tweede Wereldoorlog in Musselkanaal via via betrokken raakt bij een onderduikerszaak. Een joods jongetje, die sprekend lijkt op zijn jongste zoon, wordt verborgen gehouden in een schuur. Wat er precies gebeurde heeft hij nooit vertelt, ook na de oorlog niet. Sterker nog; het gebeuren vrat zo aan hem dat hij besloot om ergens anders helemaal opnieuw te beginnen. En zo verhuisde het gezin naar Amsterdam. Het knappe is dat Philip Snijder het doet voorkomen of deze gebeurtenissen werkelijk hebben plaatsgevonden, maar als lezer heb je al snel in de gaten (en anders laat de tekst op de achterflap je niet in het ongewisse) dat het een verhaal is dat zich rijpt in de gedachten van de zoon. Aan het eind van de dag heeft hij met behulp van zijn fantasie een hero´sch verhaal geconstrueerd waarin een lang verborgen familiegeheim onthult wordt: zijn geschenk is klaar. Maar of hij het gezien zijn slappe karakter daadwerkelijk zal vertellen is maar zeer de vraag.

Mooie constructie
Ik hou wel van constructies waarin een verhaal in een verhaal wordt verteld. Wat dat betreft is het een mooi boek. Wat me wel verbaasde was dat iemand die vooral loopt te lanterfanten en zichzelf met weinig anders weet te vermaken dan met bezoekjes aan een pornobioscoop en bierdrinken het voor elkaar krijgt om zo'n verhaal te verzinnen. Nee, een aantrekkelijk hoofdpersoon heeft Philip Snijder niet neergezet, het lijkt meer typisch iemand die zijn talenten niet gebruikt. Daarentegen vond ik de beschrijvingen van het volkse milieu, de ouders en hun eeuwige geruzie en de bezoekjes aan de Valeriuskliniek (waar hij Jan Hein Donner en Harry Mulisch tegenkomt) mooie, scherpe tijdsbeelden opleveren. Ik kijk uit naar zijn volgende roman.



Janneke







Het geschenk



Philip Snijder

Philip Snijder



radio-interview in
VPRO boeken


leesfragment
Boekgrrls

Laatste keer bijgewerkt: 02/11/12  janneke