Een belofte
Het geschenk is de derde roman van Philip Snijder. Net
als in Zondagsgeld waarmee hij in 2007 debuteerde speelt het
zich voor een groot deel af in Amsterdam en net als in Retour
Palermo is Ingrid de vriendin van het hoofdpersonage voor een korte
vakantie alleen naar Sicilië vertrokken. Je kunt dan ook rustig zeggen
dat de boeken met elkaar verbonden zijn, ook al is zijn laatste roman
prima lezen zonder de eerste twee opengeslagen te hebben. In Het
geschenk draait het om een belofte die een zoon aan zijn stervende
vader heeft gedaan, maar steeds voor zich uitschuift. Tot de vader, die
een inoperabele hersentumor heeft, nog maar een paar dagen te leven
heeft.
Bezoek aan grootvader
De vader was jarenlang gebrouilleerd met zijn eigen vader, maar sinds
kort hebben ze hun meningsverschillen bijgelegd. Nu wil hij graag dat
zijn inmiddels 24 jarige zoon kennismaakt met zijn van oorsprong
Groningse grootvader, die in een bejaardenhuis in Osdorp woont. Maar de
weinig daadkrachtige zoon, stelt de kennismaking steeds uit. Tot het
bij het laatste bezoek aan de Valeriuskliniek waar zijn vader wordt
behandeld het duidelijk is dat diens dagen zijn geteld. Wanneer hij dan
eindelijk naar zijn onbekende grootvader gaat verloopt het bezoek heel
anders dan gedacht, want als hij zijn vrolijk kaartende grootvader
Willem, die onwetend is van de aanwezigheid van zijn kleinzoon, ziet
voelt hij een soort verontwaardiging opkomen, maar ook een soort
opluchting. 'Ik hóéfde mijn grootvader helemaal niet te ontmoeten!
Ik kon mijzelf hier en voorgoed ontslaan van die vreselijke opdracht
die mijn stervende vader me in zijn onwetendheid had gegeven,.
Het was sterker: ik verbóód mezelf deze scheepsjagende stamvader te
ontmoeten, nooit mocht die beloond worden met mijn aantreden als nieuwe
kleinzoon in zijn leven. Dat zou namelijk een onvergeeflijke daad van
verraad zijn jegens diezelfde stervende vader van me'. Om zijn
beginnende kwaadheid en uitvluchtmogelijkheid aan te wakkeren spreekt
hij de oude man in gedachten verwijtend toe 'Hoe kan je daar zo
gezellig je pleziertje hebben, ouwe man ! (...) Mijn vader, jouw zoon,
is bijna dood en wat zie ik? In plaats van voortdurend ongelovig en
treurig hoofdschuddend je onstuitbare tranen weg te wissen,
zoals je dat in deze omstandigheden hoort te doen, zit je te glimlachen
van tevredenheid bij en potje klaverjas!'
Eenmaal buiten slaat de twijfel toe, want wat heeft hij
zijn vader morgenmiddag te bieden, nu een prachtig ontroerend verhaal
over zijn eerste ontmoeting met zijn grootvader en niet in zit?
Tweede Wereldoorlog
En hier begint een tweede verhaallijn, die in het resterende deel van
het boek afgewisseld wordt met een treinreis en een kort bezoek van de
zoon aan Musselkanaal. Het verhaal dat er doorheen geweven wordt is dat
van de scheepsjagende
grootvader die in de Tweede Wereldoorlog in Musselkanaal via via
betrokken raakt bij een onderduikerszaak. Een joods jongetje, die
sprekend lijkt op zijn jongste zoon, wordt verborgen gehouden in een
schuur. Wat er precies gebeurde heeft hij nooit vertelt, ook na de
oorlog niet. Sterker nog; het gebeuren vrat zo aan hem dat hij besloot
om ergens anders helemaal opnieuw te beginnen. En zo verhuisde het
gezin naar Amsterdam. Het knappe is dat Philip Snijder het doet
voorkomen of deze gebeurtenissen werkelijk hebben plaatsgevonden, maar
als lezer heb je al snel in de gaten (en anders laat de tekst op de
achterflap je niet in het ongewisse) dat het een verhaal is dat zich
rijpt in de gedachten van de zoon. Aan het eind van de dag heeft hij
met behulp van zijn fantasie een heroïsch verhaal geconstrueerd waarin
een lang verborgen familiegeheim onthult wordt: zijn geschenk is klaar.
Maar of hij het gezien zijn slappe karakter daadwerkelijk zal vertellen
is maar zeer de vraag.
Mooie constructie
Ik hou wel van constructies waarin een verhaal in een verhaal wordt
verteld. Wat dat betreft is het een mooi boek. Wat me wel verbaasde was
dat iemand die vooral loopt te lanterfanten en zichzelf met weinig
anders weet te vermaken dan met bezoekjes aan een pornobioscoop en
bierdrinken het voor elkaar krijgt om zo'n verhaal te verzinnen. Nee,
een aantrekkelijk hoofdpersoon heeft Philip Snijder niet neergezet, het
lijkt meer typisch iemand die zijn talenten niet gebruikt. Daarentegen
vond ik de beschrijvingen van het volkse milieu, de ouders en hun
eeuwige geruzie en de bezoekjes aan de Valeriuskliniek (waar hij Jan
Hein Donner en Harry Mulisch tegenkomt) mooie, scherpe tijdsbeelden
opleveren. Ik kijk uit naar zijn volgende roman.
Janneke
|
Philip Snijder
radio-interview in
VPRO boeken
leesfragment
|
