Verbonden door gedachten
Wat hebben een oude Haagse kleermaker, een dweperig meisje van
vijftien, een wereldvreemde oceanograaf die in New York zijn draai moet
zien te vinden en een man die toeleeft naar een duik in de
angstaanjagende diepten van de Atlantische Oceaan met elkaar te maken?
Ze zijn verbonden door hun gedachten aan de vrouw wier lichaam nu al
twee jaar lang op de zeebodem ligt – nog steeds niet geborgen uit het
scheepje waarmee ze een nieuw leven tegemoet dacht te varen. De
achterblijvers leven verder, in beslag genomen door hun eigen dagdromen,
herinneringen en ambities; ze nemen beslissingen of denken die te nemen
en zijn in verwarring door gevoelens van schuld en wraak. De liefde
blijkt een weerbarstige grootheid. Hoe goed kan men een ander kennen,
zelfs iemand die heel nabij lijkt te zijn? En waar bemoeit die obscure
man, die het insluipen in de huizen van aantrekkelijke dames maar niet
kan laten, zich eigenlijk mee?
De menigen zijn verdeeld  Wie scheep gaat van Rascha Peper staat op de lijst van m'n
Nederlandse leesgroep en na 100 bladzijden ben ik gestopt. Geen
uitdaging. Weer 100 pagina's verder: hetzelfde, nog steeds geen
connectie.
Ik ben blij dat je het zegt. Ik hoorde iedereen 'Wie scheep gaat' de
hemel in prijzen en was ook zeer blij toen ik het cadeau kreeg. Maar...
wat een tegenvaller. Zeer vreemd boek, alles moet zogenaamd met elkaar
te maken hebben maar alles blijft juist zo los staan. Ik begreep van
vele personen de functie niet. De onderbroekengraaier bijv. En het stel
wat maar bleef wonen in de flat in Amerika. Wat moesten zij erbij? En
het hele verhaal, die losse stukken.....inderdaad het 'pakt' niet. Ik
heb het wel uitgelezen maar zou het niemand aanraden.
Ik las pas geleden Wie Scheep Gaat. Heb er goed op geslapen :-).
Nergens de draad kwijt, kon het zo weer oppakken en eventueel stukken
overslaan. Maar was er ook niet zo van onder de indruk. Het raakte me
niet, roerde me niet en zette me niet aan het denken.
Het boek heb ik in drie adems gelezen en genoot. Daarna heb ik de
bewaarde mails erover gelezen. Wat ik in alle mails miste, was het woord
'bestemming'. Dat woord viel me meteen bij de proloog van het eendje
op. Hij heeft het over een maker, de fabriek, over een zijn in het
duister en dan de bevrijding in onbegrensd veel water. En dan zegt hij:
'En hoewel ik, behalve de tijd in de kist, nooit een ander bestaan heb
gekend, raak ik steeds niet het vage besef kwijt van een andere bestemming.' En nog tot slot van de
proloog: 'Ik ben maar een klein, onaanzienlijk wezen, niet begiftigd
met veel inzicht in de gang van zaken op deze wereld, maar ik kan me
niet voorstellen dat dit de bestemming is die de makers in de fabriek
ons hebben toegedacht.' Nou ja, dat zet voor mij de toon van het boek.
Het is toch overduidelijk dat de fabriek onze 'schepper' is, het
verblijf in de kist de baarmoeder en dat wij allemaal uitgezet worden in
een onomvatbare wereld waarin wij meedobberen op een stroom die we niet
naar onze hand kunnen zetten, of misschien toch wel?
Bestemming! Inderdaad, dit woord zocht ik geloof ik.
En dan begint het eigenlijke verhaal en ik word ook meteen meegevoerd
door de stroom van het verhaal. Op dit moment heb ik geen zin om overal
diep op in te gaan, maar uit de mails kreeg ik de indruk dat sommigen
vonden dat de eendjes er niet in thuis hoorden of dat de keurige meneer
van Waardenburg met zijn slipjesafwijking er niet in thuishoorde.
Maar ik dacht ook aan een boven- en onderwereld: een
onderwaterwereld en een oppervlaktewereld, een schonenschijnwereld met
daaronder verborgen geheimen, een verborgen wereld waarin je je
misschien pas echt in je 'element' voelt.
Iedereen in het boek heeft zijn eigen geheimen, zelfs de heerlijke
Emma en de schat van een opa (vreselijk toen hij zijn 'bestemming'
bereikte). Misschien is de enige die die verborgen laag niet heeft de
'saaie' Gerard.
Wie scheep gaat, moet varen, zo luidt het gezegde eigenlijk. Met
andere woorden: als je ergens aan begint, kun je niet zonder meer
stoppen. Dat klopt wel heel letterlijk voor Hanna, die met het scheepje
waarop ze een pleziertochtje met haar Kaapverdiaanse minnaar maakt,
vergaat voor de Afrikaanse kust. En in de minder letterlijke zin voor de
mensen om Hanna heen: Haar gewezen partner, Gerard, de wat weltfremde
onderzoeker die voor een grootscheeps onderzoek naar oceaanstromingen
duizenden eendjes over de wereldzeeën laat zwerven. Tussen de
verschillende delen door, leven we met een aantal van de eendjes
mee. Diens ooit beste vriend Robin, voor wie Hanna Gerard aan de kant
zette, de diepzeeduiker, die zich ten doel heeft gesteld het lijk van
Hanna uit het gezonken scheepje te bergen. Alphons LeCoultre, de vader
van Hanna, de kleermaker in ruste, die het pakken maken maar niet kan
laten. En die 's avonds alle door hem gekende gestorvenen groet voor hij
gaat slapen. Het nichtje van Hanna, de puber Emma, die verliefd is op
Robin, maar eigenlijk ook wel weet dat dat zinloos is. Met enorm
truttige ouders.
Zelf heb ik wel bewondering voor onderdelen, maar niet voor het boek
als geheel. Door de vele verhaallijnen en personages krijgt het verhaal
nauwelijks ergens diepte. Heb wel bewondering voor de levensechte Emma.
Niet alleen levensecht qua taalgebruik, maar in het hele gedoe met
school, leraren, vriendinnen, haar dwepen met de oudere man, haar
onzekerheid. Knap getypeerd.
De bizarre woonsituatie van Gerard met de verhuurdersfamilie in het
achterkamertje vind ik ook een vondst. Het boek had over hen twee kunnen
gaan met de verdwenen Hanna als sleutelfiguur op de achtergrond. Gerard
en Emma zijn mooie karaktercontrasten. Via Gerards herinneringen aan
Hanna en Emma’s feeling en speurderskwaliteiten was een psychologische
opheldering van Hanna’s keuzes misschien mogelijk geweest. De andere
personages hadden dan op de achtergrond kunnen blijven, oké, de opa iets
meer naar voren, hij werd me wel dierbaar. De slipjesmaniak is
overbodig. De door Hanna gestuurde foto had tenslotte ook best door
nieuwsgierige Emma gevonden kunnen worden. Het experiment met de eendjes
is leuk ingepast, maar ze sprekend en denkend ten tonele voeren vond ik
een rare manoeuvre.
Al met al toch niet meer dan een aardig vakantieboek.
Ik vind het tot nu toe prachtig. Die Peper personages weer,
kwetsbaar, ontroerend - net echt! Vooral die scene met de oude man met
zijn 15 jaar oud kleindochter - ik vond hun relatie heel mooi weergeven.
En dan die truttige dochter en schoonzoon ertussen - ach ja, hier hou
ik gewoon wel van.
Uit en ik ben achtergebleven met te veel losse eindjes....het is net
of het boek middenin ophoudt. Oh, er staan schitterende stukken in, de
personages zijn des Pepers, het leest als een trein, maar toch....het
bevredigt me niet. Ik hoor het straks graag van de andere dames.
Eendjes
Voor mij is de enige echte grote vraag waarom Hanna nooit heeft
laten weten dat ze nog in leven is en waar ze bereikbaar is. En daarin
is ze als een van die blauwe eendjes die uitgezet zijn en van wiens
vondst nooit melding is gemaakt. Ik vond eigenlijk die eendjes wat ver
gezocht, maar natuurlijk maakt ze ook daar het cirkeltje rond. Alles
past.
Hoe kom je erbij??!! Die waren juist wat ze uit krantenknipsels
heeft (waargebeurd dus!) Fact is often stranger than fiction grrl!
Ik weet dat, maar ik bedoel ook niet het feit dat ze die erbij
haalt, maar het feit dat ze de hoofdpersoon zijn van de proloog, epiloog
en nog iets er tussen in. Was niet nodig geweest. Het dobberen en
melden van de eendjes was wel aardig.
Ach, misschien ben je gewoon geen eendjes mens! ;-)
Dat klopt. Zeker niet als ze gaan praten… geeft me zo’n Donald Duckgevoel.
Je hebt gelijk dat die eendjes dat deden, maar ik vond het wat al te
gemakzuchtig dingen verklaren. Had het boek helemaal niet nodig.
Ja, zeker ook duidelijk dat op de plek van Hanna's scheepje ineens
hele hordes opduiken. En ook zo'n eendje dat dan weer in een vliegtuig
meegenomen wordt en weer op een andere plek 'vrijgelaten' wordt.
Patronen doorbreken, zeg maar. En het laatste stukje, al die eendjes die
ergens gevonden worden, maar niet gerapporteerd aan Gerard. Er gebeurt
dus niet alleen veel toevalligs, maar ook veel toevalligs dat we niet
eens te weten komen.
Maar ik geloof juist dat die eendjes de oorspronkelijke bron waren
voor het schrijven van dit boek. (Ze schrijft toch vaker iets vanwege
een krantenknipsel, toch?) Misschien had het boek ze niet precies nodig,
maar ze pasten er voor mij wel aardig bij. Ik vond ze juist een soort
niet-te-opdringerig lijmmiddel/rustpunt in het geheel.
Die dobberende eendjes waren juist voor mij wat veel van de
verhaallijnen samenbracht. Hoe Robin ze tegenkwam toen hij ging duiken
in Marokko. Hoe eentje eindelijk terechtkwam in een leven dat perfect
bij hem paste. En ze waren ook volgens mij een beetje een symbool, van…
eh… nou ja, hoe het leven aan elkaar hangt door kans ontmoetingen, met
een onderliggende stroom van… voorgeschreven patronen. (In het geval van
de eendjes, de stromen van oceanen, in het geval van mensen, hun
karakter – zoiets??)
Taalgebruik
Maar mooi boek toch weer van Rascha Peper. Vooral die Emma,
prachtmeid en dat taalgebruik van die pubers vond ik ook geweldig.
Mwah... ik ben bang dat vooral dat eigentijdse taalgebruik snel gaat dateren...
Natuurlijk gaat dat taalgebruik snel dateren. Ik heb die kids van
die leeftijd niet dagelijks om mij heen, zou het daarom niet eens kunnen
reproduceren. Rascha heeft inmiddels een volwassen zoon geloof ik, dus
is al uit de pubers. Ik heb met bewondering die dialogen gelezen. Maar
ja, wie weet geeft ze wel bijles aan pubers of iets anders, zodat ze op
de hoogte blijft van hun doen en laten.
Heerlijk juist. Zoals 'mieters' in de boeken in mijn jeugd al totaal
verouderd taalgebruik onder 'jongeren' was, zo zal het sms-taaltje van
Emma en haar vriend(inn)en ook weer over een jaar of wat een mooi
tijdsbeeld geven. Prachtig toch?
De slipjessluiper
(…) die vooral dat ondergoedsnuiver een beetje ver gezocht
vond...en nu iedere dag als ze haar eigen erg-rommelig ondergoedla
opentrekt heel even aan die sluipende meneer denkt (en aan hoe
teleurgesteld hij zou zijn over de rommeligheid... ;-0)
Ik had ook zitten twijfelen aan die fetisjist, wat moest die erbij? Maar die speelde zijn rol pas op het laatst…
Het is toch geen ondergoedsnuiver, maar een ondergoedrukker? (excusez-le-mot, mesdames).
Ach ja, technisch gezien heb je helemaal gelijk, maar volgens mij
zou er best wel wat snuifwerk eerst aan te pas komen toch? Maar het
ging inderdaad om schOne ondergoed die hij later volledig bevlekt terug
in de la legde. (Gatverjakkes!)
Vieze oude man, die hij voor mij niet is: niet oud, niet vies, hij
is een verdomd aangename keurige man op leeftijd met een flink vieze
afwijking.
Ik vond hem trouwens een van de meest sympathiek roman karakters die
ik ooit tegen ben gekomen. Behalve zijn 'vieze' trekje (hmm...
ongelukkige woordenkeus geloof ik ;-) was het echt een schat van een
vent, en zoals hij uitlegt, wie schaadt hij met zijn ene afwijkende
gewoonte? Ik vond het knap om van 'zo iemand' zo'n aardige man te
maken.
Losse eindjes
Lezen op eigen risico, hierin komen stukjes voor die de afloop van het boek weggeven.
En dan: na bijna 500 bladzijden is het ineens áfgelopen. Boek uit,
over en basta en dan denk je: hallo mijn verhaal is nog niet uit. Tot je
je verdiept in wat er met het schortje is gebeurd en je de
schuingedrukte hoofdstukken niet leest vanuit het perspectief van een
badeendje maar als woorden van Hanna zelf. Of is dit allemaal wel erg
ver gezocht?
Ik
vond het redelijk opgeruimd zonder dat alles 100% uitgelegd werd. Daar
hou ik wel van. De slipjes-sluiper was betrapt - dat zag je wel
aankomen vanaf het begin - het mOEst een keer gebeuren. Robin kwam te
weten dat Hanna nIEt in die boot lag weg te rotten. Dat was
belangrijk voor hem - hij had het geprobeerd. Meer kon hij niet
doen. Emma was haar maagdelijkheid kwijt. (Zonder Robin, ook niet
onbelangrijk). Het
kind van Hanna leeft nu in Zuid Afrika en is van Robin - en Hanna
zelf? Ach, dat is niet belangrijk dat je dat niet weet, je kunt
er zelf een hoop verschillende verhaallijnen voor verzinnen. Maar
de grootste kans is dat ze daar ook gelukkig verder leeft. Gerard
vond ik wel een beetje onopgeruimd, maar zelfs dat paste bij zijn
persoonlijkheid - zijn leven dobberde verder, altijd afhankelijk van de
beslissingen van mensen om hem heen.
Ja,
ja, eigenlijk heb je wel gelijk. Zonder Robin. En toch
.............toch vond ik het ergens wel jammer. Robin natuurlijk heel
verstandig, is ook beter dan dat een man van 37 jaar NIET met een
meisje van 15 jaar in bed duikt.............maar ik bleef iets
onbevredigends houden, iets hunkerends, juist omdat ze wel veel voor
elkaar voelden.
Maar wat heeft Hanna nou bezield om het zo aan te pakken? Daar kan
ik met mijn verstand niet bij hoor. Voor mij had ze wel gewoon 'weg'
mogen zijn. Een open eind.
Maar die 'vieze man', die huizen binnendringt om zich af te trekken
in het schone ondergoed van de vrouwe des huizes, wat heeft die er nou
allemaal mee te maken? Dat hij niet kan stoppen met deze gewoonte klopt
wel met het spreekwoord, maar wat heeft hij met Hanna en haar familie te
maken?
De slipjessnuiver lijkt inderdaad niet veel van doen te hebben met
het verhaal, de zijdelingse relaties met de hoofdpersonen daargelaten.
Maar wie is het die in een ondergoedla de envelop vindt uit Zuid-Afrika,
met daarin een foto van een tweejarige peuter? Was Hanna niet ongeveer
twee jaren geleden 'vergaan'? Dus van wie zou dat kindje zijn? Peper
heeft de ontknoping op een sublieme wijze in het verhaal verweven, door
de ontdekking te laten doen door een figuur waarvan je je afvraagt wat
deze in het verhaal doet. Dat is ook de reden dat je snel over deze
'ontknoping' heenleest – het is ook eigenlijk geen ontknoping, want het
verhaal gaat natuurlijk niet in eerste instantie over Hanna - meer om
haar geliefden. Haar afwezigheid is het het scharnier waar de
verschillende levensverhalen van de hoofdpersonen om draaien. Vandaar
ook dat de aanwijzing die naar haar 'nieuwe leven' verwijst, zo door
Peper verstopt is. Denk ik.
Ik denk dat je het goed ziet. Ik heb het Rascha Peper nog gevraagd
omdat ik het ook zo'n vreemd figuur vond in haar boek. Ze heeft toen
niet "precies" uitgelegd hoe het zat omdat ze het leesplezier van mensen
die haar boek nog moesten lezen, niet wilde verpesten. Maar hij heeft
een functie en ik denk dat jij het bij het rechte eind hebt.
Eén van de grrls bezocht een lezing van Rascha Peper en mailde:
Ze (Rascha Peper) verzamelt krantenberichtjes in een schoenendoos en
rommelt daar af en toe in en zo ontstaat een verhaallijn in haar hoofd.
De basis van Wie scheep gaat ligt ook in zo'n berichtje (meerdere
eigenlijk). Ten eerste een krantenbericht waarin gemeld werd dat er
eendjes in de oceaan dreven, doordat een lading speelgoed van een
vrachtschip was gevallen. Ten tweede het bericht dat een schip was
vergaan en dat veel later nog lichamen werden gevonden, die in het schip
waren achtergebleven. In dit boek verwerkt ze ook haar fascinatie voor
watertanks op de huizen in New York. Ze fotografeert deze tanks, net
zoals een van de hoofdpersonen in haar laatste werk.
Het is alweer een tijdje geleden dat ik bij die lezing aanwezig was
van Rascha Peper in Velp. Samen met mijn schoonzusje ging ik met de
trein vanuit Arnhem naar Velp en wie stond er voor het station op een
plattegrond te turen: Rascha Peper. Omdat wij ook niet wisten hoe
precies te lopen, liepen wij ook naar die plattegrond. We stelden ons
kort aan elkaar voor en gingen in conclaaf. Zij was ervan overtuigd dat
de lezing zou zijn bij de boekhandel terwijl wij ervan overtuigd waren
dat het in een cultureel centrum zou worden gehouden. Mijn schoonzusje
belde even met haar mobieltje de organisatie en zodoende liepen we even
laten gedrieën op naar de plaats van bestemming.
We kwamen toevallig op de eerste rij te zitten door kennissen van mijn
schoonzusje. Toen Rascha enthousiast aan het vertellen was, trok ze met
haar microfoon bijna het fraai vormgegeven katheder om. Mijn schoonzusje
vliegt naar voren en behoed de wankelende katheder voor een smak.
Waarop Rascha Peper uitroept: "waar zou ik zonder u zijn, vanavond".
Samenvatting Katja Berkenbosch.
|
 
Bibliografie Rascha Peper Biografie Peper door een scholier Boekgrrl MonaLisa over Wie Scheep Gaat Boekgrrls over Het Spaanse Hondje
Verslag van een avond met Rascha Peper
|
