|
Nieuw jasje
“Slaap” is een oude novelle van Haruki Murakami uit 1990, gestoken in
een nieuwe frisse jas. De novelle werd aanvankelijk gepubliceerd als een
verhaal in de New York Times, in de periode dat Murakami in Amerika woonde, werd vervolgens opgenomen
in een verhalenbundel en is nu weer verschenen als een losse uitgave
met paginagrote illustraties.
Slapeloosheid
De ik
figuur is een vrouw die al zeventien dagen en nachten niet slaapt. Maar
het voelt anders dan de slapeloosheid die zij in haar studententijd
meemaakte: dit keer is zij op raadselachtige wijze niet moe. ‘Ik kan
eenvoudigweg niet slapen. Zelfs geen hazenslaapje.’ Haar
slapeloosheid begint als ze wakker wordt uit een nachtmerrie. Aan het
voeteneind van haar bed staat een oude man die haar voeten
onophoudelijk besprenkelt met water. Het is een onlogisch en
onverklaarbaar gegeven, maar de ik figuur, is, nadat ze zich heeft
afgevraagd wat er speelt, snel geneigd de situatie te accepteren zoals
die is, want na het uitblijven van de slaap blijft haar leven gewoon
doorgaan zoals het is, het wordt er aanvankelijk zelfs beter op. Ze
blijft immers overdag normaal functioneren. Ze verzorgt haar man en
kind, doet het huishouden en de boodschappen, gaat dagelijks naar het
zwembad en heeft seks met haar man. Als ze in de spiegel kijkt ziet ze
er zelfs mooier uit dan voorheen. De handelingen van het voorbereiden
van de maaltijd worden uitgebreid beschreven.
's Nachts is er tijd voor ...
Door de slapeloze nachten pakt ze een oude hobby weer op, het lezen.
Tolstoi’s Anna Karenina leest ze van voor tot achter onder het
heimelijke genot van glazen cognac en repen chocolade.Mijns
inziens is het niet voor niets dat de belevenissen van Anna
Karenina zo uitgebreid aan de orde komen. De “ik “ begint, zelfs zonder
dat man en kind er erg in hebben, nachtelijke autoritjes te maken. En
passant overdenkt ze, op het eerste gezicht onbelangrijke
gebeurtenissen, zoals een aanvaring met haar schoonmoeder of het feit
dat ze ooit gestopt is met lezen. Haar man en kind begluurt ze in hun
slaap en verbaast zich over hun lelijkheid. Haar nachtelijke
slapeloosheid ervaart ze als een domein van vrijheid, waarin ze
zichzelf opnieuw leert kennen, maar ook voelt ze afschuw als ze tot het
besef komt dat haar leven een verkeerde wending heeft genomen.
Surrealistisch
Als lezer ben je geneigd samen met de ik figuur de situatie te
accepteren zoals die is. Je wordt als het ware mee het verhaal
ingezogen en voelt dat zich een spanning opbouwt. Er staat iets te
gebeuren. Je bent als lezer dan ook niet snel geneigd het verhaal
terzijde te leggen. De sfeer is vervreemdend en surrealistisch. De ik
figuur is een persoon die graag alleen is en bij voorkeur haar eigen
gang gaat, iemand, die op natuurlijke wijze mee gaat in de
ontwikkeling van het verhaal. Met zeer weinig middelen beeldt Murakami
een existentiële crisis uit.
De tekeningen
De paginagrote tekeningen van de Duitse Kat Menschik liggen in de
traditie van het stripverhaal en van de Japanse en Duitse houtsneden
waarin vooral de lijnen en zwarte vlakken zeer expressief zijn. Wit en zilver lichten op tegen de achtergrond van het
duister. In 2009 gepubliceerde ze de beelden voor dit verhaal van
Murakami en ze werden erg succesvol. Ze sluiten goed aan bij het surrealisme van Murakami. Net als bij het werk van Murakami
moet je je verbeeldingskracht inzetten om enigszins tot de inhoudelijke
kant haar werk door te dringen. Haar tekeningen gaan mee met de loop van het verhaal, maar soms is het moeilijk of
zelfs onmogelijk hun betekenis te duiden. Soms is er een link naar de
beleving van de ik-figuur, maar af en toe is een verband moeilijk te leggen.
Na het onlangs verschenen 1q84 zal het voor de fans van Murakami wel
een hele tijd duren voor de volgende grote roman uitkomt en daarom is
het een cadeautje dat er juist nu zo'n mooi verzorgd verhaal uitgebracht is. In mijn beleving is het een parel.
Misschien zet deze novelle de lezer, die nog nooit iets van Murakami
heeft gelezen, er toe aan eens een echte roman van Murakami ter hand te nemen.
 Ans
|
|
