Haruki Murakami
Slaap

Met tekeningen van Kat Menschil
Oorspronkelijke titel: 'Nemuri'
Vertaling: Elbrich Fennema
80 pagina's | Atlas | oktober 2011




Nieuw jasje
“Slaap” is een oude novelle van Haruki Murakami uit 1990, gestoken in een nieuwe frisse jas. De novelle werd aanvankelijk gepubliceerd als een verhaal in de New York Times, in de periode dat Murakami in Amerika woonde, werd vervolgens opgenomen in een verhalenbundel en is nu weer verschenen als een losse uitgave met paginagrote illustraties.
Slapeloosheid
De ik figuur is een vrouw die al zeventien dagen en nachten niet slaapt. Maar het voelt anders dan de slapeloosheid die zij in haar studententijd meemaakte: dit keer is zij op raadselachtige wijze niet moe. ‘Ik kan eenvoudigweg niet slapen. Zelfs geen hazenslaapje.’ Haar slapeloosheid begint als ze wakker wordt uit een nachtmerrie. Aan het voeteneind van haar bed staat een oude man die haar voeten onophoudelijk besprenkelt met water. Het is een onlogisch en onverklaarbaar gegeven, maar de ik figuur, is, nadat ze zich heeft afgevraagd wat er speelt, snel geneigd de situatie te accepteren zoals die is, want na het uitblijven van de slaap blijft haar leven gewoon doorgaan zoals het is, het wordt er aanvankelijk zelfs beter op. Ze blijft immers overdag normaal functioneren. Ze verzorgt haar man en kind, doet het huishouden en de boodschappen, gaat dagelijks naar het zwembad en heeft seks met haar man. Als ze in de spiegel kijkt ziet ze er zelfs mooier uit dan voorheen. De handelingen van het voorbereiden van de maaltijd worden uitgebreid beschreven.
's Nachts is er tijd voor ...
Door de slapeloze nachten pakt ze een oude hobby weer op, het lezen. Tolstoi’s Anna Karenina leest ze van voor tot achter onder het heimelijke genot van glazen cognac en repen chocolade.Mijns inziens  is het niet voor niets dat de belevenissen van Anna Karenina zo uitgebreid aan de orde komen. De “ik “ begint, zelfs zonder dat man en kind er erg in hebben, nachtelijke autoritjes te maken. En passant overdenkt ze, op het eerste gezicht onbelangrijke gebeurtenissen, zoals een aanvaring met haar schoonmoeder of het feit dat ze ooit gestopt is met lezen. Haar man en kind begluurt ze in hun slaap en verbaast zich over hun lelijkheid. Haar nachtelijke slapeloosheid ervaart ze als een domein van vrijheid, waarin ze zichzelf opnieuw leert kennen, maar ook voelt ze afschuw als ze tot het besef komt dat haar leven een verkeerde wending heeft genomen.
Surrealistisch
Als lezer ben je geneigd samen met de ik figuur de situatie te accepteren zoals die is. Je wordt als het ware mee het verhaal ingezogen en voelt dat zich een spanning opbouwt. Er staat iets te gebeuren. Je bent als lezer dan ook niet snel geneigd het verhaal terzijde te leggen. De sfeer is vervreemdend en surrealistisch. De ik figuur is een persoon die graag alleen is en bij voorkeur haar eigen gang gaat, iemand, die op natuurlijke wijze mee gaat in de  ontwikkeling van het verhaal. Met zeer weinig middelen beeldt Murakami een existentiële crisis uit.
De tekeningen
De paginagrote tekeningen van de Duitse Kat Menschik liggen in de traditie van het stripverhaal en van de Japanse en Duitse houtsneden waarin vooral de lijnen en zwarte vlakken zeer expressief zijn. Wit en zilver lichten op tegen de achtergrond van het duister. In 2009 gepubliceerde ze de beelden voor dit verhaal van Murakami en ze werden erg succesvol. Ze sluiten goed aan bij het surrealisme van Murakami. Net als bij het werk van Murakami moet je je verbeeldingskracht inzetten om enigszins tot de inhoudelijke kant haar werk door te dringen. Haar tekeningen gaan mee met de loop van het verhaal, maar soms is het moeilijk of zelfs onmogelijk hun betekenis te duiden. Soms is er een link naar de beleving van de ik-figuur, maar af en toe is een verband moeilijk te leggen.

Na het onlangs verschenen 1q84 zal het voor de fans van Murakami wel een hele tijd duren voor de volgende grote roman uitkomt en daarom is het een cadeautje dat er juist nu zo'n mooi verzorgd verhaal uitgebracht is. In mijn beleving is het een parel. Misschien zet deze novelle de lezer, die nog nooit iets van Murakami heeft gelezen, er toe aan eens een echte roman van Murakami ter hand te nemen.

Ans




cover_slaap



murakami_foto



Informatie over
Haruki Murakami

website auteur

Quotes uit zijn boeken


Soundtrack Norwegian Wood (The Beatles)







tekening_slaap

Tekening van Kat Menschil








Boekgrrls

Laatste keer bijgewerkt: 20/10/11  janneke