Multatuli: Woutertje Pieterse


Pfff, hebben jullie dat nou ook, dat het je af en toe gewoon pijn kan doen wat iemand zegt over een boek dat je mooi vindt?

Net zag ik bij 'Pauw en Witteman' Ivo de Wijs, die blijkbaar een nieuwe versie heeft gemaakt van Multatuli's Woutertje Pieterse.
Nu heb ik De Wijs erg hoog zitten (ik vind 'm een geweldige light verse dichter) maar hij bestond het te melden dat Woutertje Pieterse een onleesbaar boek was (daarom heeft-ie het bewerkt).
En ik vond het ooit zůů'n mooi boek! Ik heb het dus meteen uit de boekenkast getrokken: ik kreeg het ooit van Sinterklaas ;-) (2-12-79 staat er in; ik weet nog dat ik verbaasd was, maar ook wel blij: Multatuli, dat zou toch wel wat wezen?) en na lezing gaf ik het volgens m'n database een 10 (op een schaal van 1 tot 10, ja!). Dan is zo'n afkraker even van 'au!'. Al weet ik niet eens zeker of ik het boek nu zelf nog wel leesbaar zou vinden. Misschien voor de zekerheid maar nooit meer aan beginnen...?

Monalisa

 

 


Multatuli Museum.
Op deze website vindt u informatie over de schrijver Multatuli (1820-1887), beroemd geworden door zijn boek Max Havelaar (1860).
U treft onder andere aan een biografie en een bibliografie, een lijst van al zijn werken.
Tevens is er informatie te vinden over het Multatuli Museum te Amsterdam en het Multatuli Genootschap.

Op verzoek van Uitgeverij Hoogland & Van Klaveren bracht Ivo de 556 pagina's van het klassieke, maar erg uitvoerige boek terug tot 220 pagina's
Lees meer op de website van Ivo de Wijs

Sloeg dat ''onleesbaar'' geworden niet vooral op de taal uit 1870 die kennelijk voor jou in 1979 geen barriŤre was? Als je taalgebruik kon waarderen dat toen al een eeuw uit de mode was, kunnen die 27 jaar er vast ook nog wel bij.

Moet dat nou? dacht ik eerst ook, toe ik De Wijs hoorde. Maar als ik eerlijk ben heb ik Woutertje Pieterse ook nooit helemaal uitgelezen. (Meester Pennewip en de Hallemannetjes D.Z.B.F. waren staan wel in mijn geheugen gegrift) Ik ben wel benieuwd naar zijn versie, al had-ie wat mij betreft dat zelf bedachte 'happy end' weg mogen laten. Het verschijnsel samenvattingen van klassieke boeken is niet bepaald nieuw natuurlijk. We zullen zien...
 
> Sloeg dat ''onleesbaar'' geworden niet vooral op de taal uit 1870 die > kennelijk voor jou in 1979 geen barriŤre was?

Misschien wel. Maar ik vatte het ook zo op dat het verhaal te langdradig was, en misschien ook te onsamenhangend, omdat het een samenstelsel is van stukjes uit de IdeeŽn.

> Als je taalgebruik kon waarderen dat toen al een eeuw uit de mode was, > kunnen die 27 jaar er vast ook nog wel bij.

Dat zou je denken, maar daar ben ik toch niet helemaal zeker van: ik las op de middelbare school onder andere graag Couperus, en ben een paar jaar terug nog eens opnieuw begonnen in Eline Vere omdat ik dat zo mooi had gevonden. Maar ik vond het de tweede keer moeilijk leesbaar en snapte zelf niet dat ik dat als puber allemaal had kunnen verteren ;-)

> Ik ben wel benieuwd naar zijn versie, al had-ie wat mij betreft dat zelf > bedachte 'happy end' weg mogen laten.

Ja, dat vond ik wel hťťl merkwaardig. Hoewel ik me goed herinner dat het superonbevredigend was dat het verhaal zomaar ineens afbrak, vind ik het nogal ver gaan om het nu dan ineens nog te gaan afmaken. Maar wie weet ga ik het toch een keer lezen...

Mij verging het precies zo. Handen af van mijn Woutertje, dacht ik :-) 'Mijn' Woutertje is een uitgave van De Arbeiderspers uit 1938, voorzien van een ex-libris van mijn toen nog ongetrouwde, eenentwintigjarige moeder. Het was toen volgens het voorwoord al voor de derde keer 'uit de IdeeŽn verzameld', deze keer door Prof. Dr. N.A. Donkersloot (Anthonie Donker). Eerder deed, zoals De Wijs ook vertelde, Multatuli's weduwe dat al en iemand anders daarna nog eens. Helaas staat er niet bij waarom dat elke keer opnieuw werd gedaan, en of - en waarin - de ene 'verzameling' verschilde van de andere. Dat had ik graag willen weten.

> Sloeg dat ''onleesbaar'' geworden niet vooral op de taal uit 1870

Dat werd geloof ik niet zo gezegd, en afgezien van de spelling lijkt me dat ook niet echt de reden waarom het boek onleesbaar zou zijn geworden. Bijzonder van Multatuli is dat zijn taalgebruik voor zijn tijd zo modern was. Een vergelijking met Couperus vind ik, wat dat betreft, niet opgaan. Die vind ik nog steeds verrassend 'modern' in zijn psychologische inzichten, maar wat minder in zijn taalgebruik (hoewel ik het nog steeds prachtig vind). Ik begreep wel dat De Wijs flinke coupures heeft aangebracht, en dat slot
eraan gebreid.

> Ik ben wel benieuwd naar zijn versie, al had-ie wat mij betreft dat zelf > bedachte 'happy end' weg mogen laten.

Hier net zo.

Even gekeken in de inleiding bij mijn exemplaar (uit 1979 dus) die is geschreven door ene Marijke Stapert-Eggen. Maar zij geeft hier helaas ook geen uitluitsel over. Wel haalt ze een stukje aan van het voorwoord van de uitgave van Multatuli's weduwe uit 1890. Daarin staat dat de stukken over Woutertje Pieterse en de andere ideeŽn zo vervlochten zijn, dat de grenslijn moeilijk te trekken is. De weduwe vindt zelf dat haar selectie niet helemaal geslaagd is en ze moedigt anderen min of meer aan het beter te doen. Verder staat er in de inleiding dat Multatuli zelf de Woutertje-geschiedenis niet apart wilde uitgeven omdat hij meende dat het niet mogelijk was om de stukken over Woutertje op een bevredigende manier te scheiden van de uitweidingen (in de andere IdeeŽn) waartoe ze aanleiding vormden.

> Bijzonder van Multatuli is dat zijn taalgebruik voor zijn tijd zo modern > was. Een vergelijking met Couperus vind ik, wat dat betreft, niet opgaan. > Die vind ik nog steeds verrassend 'modern' in zijn psychologische > inzichten, maar wat minder in zijn taalgebruik (hoewel ik het nog steeds > prachtig vind).

Ik zal 't onthouden, misschien is herlezen van Multatuli dus een minder groot risico dan het herlezen van Couperus...

Toen moest ik natuurlijk ook even kijken naar mijn exemplaar. Het is uit 1974, de zevende druk. Uitgeverij G.A. van Oorschot, Amsterdam. Verzameld en uitgegeven door Dr. G. Stuiveling. Als ik dan blader zie ik nergens potloodstrepen staan. Toch weet ik zeker dat ik het heb gelezen, alle 501 paginaīs die mijn uitgave telt. In de verantwoording achterin in het boek schrijft Stuiveling onder meer:

Het losmaken van dit verhaal uit de 'IdeŽn', waarmee het organisch verbondenis, vormt een moeilijke en ondankbare taak, die eigenlijk alleen toelaatbaar is omdat toch aan ieder die daar prijs op stelt, Multatuli' s eigen tekst in onverkorte vorm ter beschikking staat. Men vindt daar talrijke opmerkingen van psychologische of cultuur-historische aard, die weliswaar de gang van de geschiedenis vertragen, maar die niettemin voor iedere rechtgeaarde Multatuliaan tot het meest wezenlijke behoren van dit grote en onvervangbare schrijverschap. Bij het vaststellen van de tekst is uitgegaan van de drukken der 'IdeŽn', die in de jaren 1873-1879 bij de voortreffelijke uitgever G. L. Funke te Amsterdam verschenen zijn; slechts in enkele gevallen werden de bundels I en II in een oudere editie geraadpleegd. De verandering van spelling, die 'overigens in vele opzichten een terugkeer betekent naar een schrijfwijze zoals Multatuli zelf die omstreeks 1863 voorstond en tijdelijk ook in toepassing bracht, bleef vrijwel beperkt tot het schrappen van de dubbele e en o, en de ch, alsmede het corrigeren van enkele spelfouten. Ook de naamvals-n werd geschrapt.

> > Bijzonder van Multatuli is dat zijn taalgebruik voor zijn tijd zo modern > > was.<

Kennelijk inderdaad modern taalgebruik (voor zijn tijd).



> Wel haalt ze een stukje aan van het voorwoord van de uitgave van > Multatuli's weduwe uit 1890. Daarin staat dat de stukken over Woutertje > Pieterse en de andere ideeŽn zo vervlochten zijn, dat de grenslijn > moeilijk te trekken is. (monalisa)<

Dat zegt Donkersloot ook in zijn inleiding.

> De weduwe vindt zelf dat haar selectie niet helemaal geslaagd is en ze > moedigt anderen min of meer aan het beter te doen.

Dat was dan niet aan dovemansoren gezegd :-) Ik heb er tot nu toe uit de diverse mails vier geteld en daar is De Wijs nog niet bij.

> Verder staat er in de inleiding dat Multatuli zelf de
> Woutertje-geschiedenis niet apart wilde uitgeven omdat hij meende dat het > niet mogelijk was om de stukken over Woutertje op een bevredigende manier > te scheiden van de uitweidingen (in de andere IdeeŽn) waartoe ze > aanleiding vormden.

En als iemand dat weten kon, was hij het toch wel ;-) Toch slim van Mimi om het wel te doen, en niet alleen maar om het geld, anders zou Woutertje intussen vergeten zijn denk ik.

 
Boekgrrls

Laatste keer bijgewerkt: 18/12/06  Eisjen

Terug naar top pagina