Het is 1933. President Roosevelt is op zoek naar een nieuwe Amerikaanse
ambassadeur in Berlijn en heeft moeite een geschikte kandidaat te
vinden. Zijn oog valt op William Dodd. Een wetenschapper die zichzelf
naar voren heeft geschoven voor de functie van ambassadeur in Amsterdam
of Brussel. Dat lijkt een rustige baan waarin hij alle tijd heeft om
zijn boek over "the Old South" te schrijven. Roosevelt beslist anders.
Op 13 juli 1933 komt Dodd met zijn familie aan in Berlijn. Dodd denkt
met een neutrale houding te kunnen bereiken dat Hitler zijn optreden
zal matigen. Net als zoveel anderen heeft hij het idee dat Hitler vrij
snel van het toneel zal verdwijnen. De dochter van Dodd, Martha, vindt
het fantastisch in Berlijn. Zij is onder de indruk van het opkomende
bewind en steunt dat aanvankelijk. Hun opstelling verandert na de Nacht
van de Lange Messen, de "nacht" van vrijdag 30 juni 1934 tot zondag 2
juli 1934, waarin Hitler en Himmler de hele top van de SA vermoorden.
Dodd ziet dat het met Hitler in Europa helemaal de verkeerde kant
uitgaat maar vindt weinig gehoor bij het Amerikaanse ministerie van
Buitenlandse Zaken waar men zich vooral zorgen maakt over de
openstaande Duitse schuld aan Amerikaanse crediteuren.
Volgens de New York Times is het een "waargebeurd verhaal dat leest als
een thriller". Daar ben ik het mee eens. Het boek is een feitenrelaas,
wat in ieder geval blijkt uit de meer dan 50 pagina's met noten en
bibliografie. Maar daar moet de potentiële lezer zich vooral niet door
laten afschrikken. Het is een knappe prestatie van Larson dat hij al
deze feiten heeft weten om te smelten tot een boek dat leest als een
roman. Het boek geeft een goed beeld van het Berlijn voor de Tweede
Wereldoorlog, de verslechterende sfeer en de toename van geweld en
onderdrukking. Wat vooral ook tot uiting komt is de enorme discrepantie
tussen het beeld van politici in de Verenigde Staten en de realiteit in
Duitsland. Dodd was uiteindelijk een roepende in de woestijn. Ook de
hoofdpersonen worden door Larson goed neergezet. Dodd de wetenschapper
met weinig tot geen gevoel voor diplomatie. Martha, een vrolijke dame
die de ene na de andere affaire begint. Met de kennis die we nu hebben,
is het eenvoudig om William en Martha Dodd niet altijd even sympathiek
te vinden.
Liefde en spionage in Hitlers
Berlijn is voorzien van een fraaie omslag met in de
linkerbovenhoek een foto van Martha Dodd. Grappig zijn de schaduwen op
de voorgrond.
Op de achterkant van het boek wordt ons een nieuw licht op de
afzijdigheid van de westerse landen tijdens de opkomst van het
naziregime beloofd. Die belofte vind ik niet waar gemaakt. Dat geldt
wellicht meer voor de Amerikaanse lezers. Ik heb althans geen dingen
gelezen die onbekend waren. Desalniettemin vond ik het een intrigerend
boek dat me een beter beeld heeft gegeven van het Berlijn in de jaren
dertig en de ontwikkelingen die hebben geleid tot de Nacht van de Lange
Messen.
Erik Larson, geboren 3 januari 1954, groeide op in Freeport, Long
Island. In 1976 studeerde hij cum laude af in Russische geschiedenis.
Hij was journalist bij The Wall Street Journal and Time magazine.
Larson heeft al drie bestsellers op zijn naam staan, De Duivel in de
Witte Stad (The Devil in the White City, 2003), Thunderstruck
(2006) en De Meteoroloog en de Storm (Isaac's Storm, 1999).
.
Janny
|
Website Erik Larson
|
