Uit de tijd vallen
David Grossman
Oorspronkelijke titel:Nofeel mi-choets la-zeman
Vertaald door Ruben Verhasselt
144 pagina's | Cossee| Oktober 2012 |



In 2010 verscheen van de Israelische auteur David Grossman de roman Een Vrouw op de Vlucht voor een Bericht. In deze roman vertelt de schrijver het verhaal van een vrouw die een wandeltocht door Galilea onderneemt, terwijl haar jongste zoon in het leger deelneemt aan een potentieel gevaarlijke missie. Angst drijft haar. Ze wil niet thuis zijn, mocht men aan de deur komen met een noodlottig bericht. Nog voor Grossman zijn boek had voltooid, sneuvelde zijn zoon Uri in de Libanon-oorlog. De angst waarmee zijn romanpersonage worstelde, werd werkelijkheid.

Nu is daar Uit de Tijd Vallen. Een mooi uitgegeven boekje van 144 pagina's. Een Verhaal in Stemmen is de ondertitel. En dat is wat het is. Je zou het misschien ook een 'scenario' of een 'libretto' voor stemmen kunnen noemen, een stemmenspel. Afwisselend in proza en versvorm neemt een aantal personages het woord. Beter: zij vinden woorden om zich te uiten.
Grossman heeft er voor gekozen zijn verhaal buiten de actualiteit te houden. Plaats en tijd worden niet genoemd; er sprake van een hertogdom. Ook zijn personages krijgen geen naam
Een verhaal in stemmen dus. De verbindende tekst wordt gesproken door de Stadschroniqueur. In opdracht van de hertog doet hij verslag van wat hij waarneemt in de stad.

Zijn verhaal begint bij een echtpaar aan de maaltijd. Plotseling staat de man op.Vijf jaar lang is er gezwegen, was er geen
beweging. Nu moet hij gaan. "Waarheen?" "Daarheen". "Er is geen daar"."Als we erheen gaan,  is er een daar". De vrouw weigert mee te gaan, maar de man vertrekt. In steeds grotere cirkels zal hij rond de stad lopen.Dag in dag uit.
De verslaggever signaleert onrust in de stad. De lopende man wekt mensen uit hun lethargie. Allen verloren ooit een kind en voor hun verdriet hebben zij geen woorden kunnen vinden. De nettenboetster kan alleen zingen, de vroedvrouw stottert, de schoenmaker bewaart spijkers in zijn mond, de centaur kan
slechts voluit kankeren. Door de lopende man komen zij in beweging, volgen hem in een middeleeuws aandoende rouwprocessie en spreken zich uit.

De vroedvrouw:
Nooit meer kom je te weten
mijn k-k-kleine kind,
dat ieder mens een eiland is,
dat hij vanaf zijn eiland
een ander m-mens niet kennen kan,
dat zelfs zijn moedereiland
geen ogenblik hem zijn kan,
hem niet kan doen bestaan,
niet in hem kan bestaan,
been voor zijn geb-beente -

En de centaur buldert wanhopig en in hoofdletters tegen de verslaggever: "Ik moet het herscheppen in de vorm van een verhaal! Begrepen?!"
Waarheen lopen zij in hun eindeloze tocht? Wat is hun doel tijdens deze uitputtende en hallucinerende reis?

De lopende man:
....
Waarin een laatste plek nog is
-als een raam dat op een kiertje staat -
waar die afwezigheid nog ademt,
nog rul is, of nog stuiptrekt,
vanwaar 'hier' aan te raken is
en waar je bijna nog de warmte voelen kunt
van de hand die 'daar' aanraakt -
dat is de drempel tussen daar en hier,
dat is hun laatste gemeenschappelijke lijn,
tot waar de levende nog levend gaan kan
om daar, misschien, een zweem van gloed,
een allerlaatste sprankje op te vangen
van de dode, van zijn dovend licht.

Ze stranden uiteindelijk uitgeput bij een rotswand. De zon belicht de grillige structuur.Er is een spin die een web weeft. Er is een vlieg die erin verstrikt raakt. Dan verschijnen er vormen op het rotsreliŽf, lichtspiegelingen.
"Een gezicht"
"Daar in die rotsen zie ik een gezicht"
"En het beweegt, is buigzaam en het leeft"
De lopenden zien gestalten, bewegende monden, drukken zich de tegen de rots, roepen hun kinderen aan. Weten: dit is de ontmoetingsplaats waarheen ze op weg waren. De wand verdwijnt. Men gaat naar huis.
.
Zo schreef Grossman zijn in memoriam voor zijn zoon. Het werd een rouwzang die hij verbreedde tot een 'uit de tijd vallen' van zonen en dochters en de rouw van hun ouders. Hij verbeeldde een zoektocht naar een 'daar'. Naar een punt waar je niet verder kunt. En zijn en niet-zijn elkaar raken.





  Mart






uit de tijd vallen


David Grossman

David Grossman



Leesfragment



Interview Bas Heijne
Writers Unlimited
met David Grossman
(video 1.27.22)


recensie boekgrrl Janneke
Een vrouw op de vlucht
voor een bericht.

Boekgrrls

Laatste keer bijgewerkt: 1/10/12  janneke