In 2010 verscheen van de Israelische auteur David Grossman de roman Een Vrouw op de Vlucht voor een Bericht.
In deze roman vertelt de schrijver het verhaal van een vrouw die een
wandeltocht door Galilea onderneemt, terwijl haar jongste zoon in het
leger deelneemt aan een potentieel gevaarlijke missie. Angst drijft
haar. Ze wil niet thuis zijn, mocht men aan de deur komen met een
noodlottig bericht. Nog voor Grossman zijn boek had voltooid, sneuvelde
zijn zoon Uri in de Libanon-oorlog. De angst waarmee zijn
romanpersonage worstelde, werd werkelijkheid.
Nu is daar Uit de Tijd Vallen.
Een mooi uitgegeven boekje van 144 pagina's. Een Verhaal in Stemmen is de
ondertitel. En dat is wat het is. Je zou het misschien ook een
'scenario' of een 'libretto' voor stemmen kunnen noemen, een
stemmenspel. Afwisselend in proza en versvorm neemt een aantal
personages het woord. Beter: zij vinden woorden om zich te uiten.
Grossman heeft er voor gekozen zijn verhaal buiten de actualiteit te
houden. Plaats en tijd worden niet genoemd; er sprake van een
hertogdom. Ook zijn personages krijgen geen naam
Een verhaal in stemmen dus. De verbindende tekst wordt gesproken door
de Stadschroniqueur. In opdracht van de hertog doet hij verslag van wat
hij waarneemt in de stad.
Zijn verhaal begint bij een echtpaar aan de maaltijd. Plotseling staat
de man op.Vijf jaar lang is er gezwegen, was er geen
beweging. Nu moet hij gaan. "Waarheen?" "Daarheen". "Er is geen
daar"."Als we erheen gaan, is er een daar". De vrouw weigert mee
te gaan, maar de man vertrekt. In steeds grotere cirkels zal hij rond
de stad lopen.Dag in dag uit.
De verslaggever signaleert onrust in de stad. De lopende man wekt
mensen uit hun lethargie. Allen verloren ooit een kind en voor hun
verdriet hebben zij geen woorden kunnen vinden. De nettenboetster kan
alleen zingen, de vroedvrouw stottert, de schoenmaker bewaart spijkers
in zijn mond, de centaur kan
slechts voluit kankeren. Door de lopende man komen zij in beweging,
volgen hem in een middeleeuws aandoende rouwprocessie en spreken zich
uit.
De vroedvrouw:
Nooit meer kom je te weten
mijn k-k-kleine kind,
dat ieder mens een eiland is,
dat hij vanaf zijn eiland
een ander m-mens niet kennen
kan,
dat zelfs zijn moedereiland
geen ogenblik hem zijn kan,
hem niet kan doen bestaan,
niet in hem kan bestaan,
been voor zijn geb-beente -
En de centaur buldert wanhopig en in hoofdletters tegen de
verslaggever: "Ik moet het
herscheppen in de vorm van een verhaal! Begrepen?!"
Waarheen lopen zij in hun eindeloze tocht? Wat is hun doel tijdens deze
uitputtende en hallucinerende reis?
De lopende man:
....
Waarin een laatste plek nog is
-als een raam dat op een
kiertje staat -
waar die afwezigheid nog
ademt,
nog rul is, of nog stuiptrekt,
vanwaar 'hier' aan te raken is
en waar je bijna nog de
warmte voelen kunt
van de hand die 'daar'
aanraakt -
dat is de drempel tussen daar
en hier,
dat is hun laatste
gemeenschappelijke lijn,
tot waar de levende nog
levend gaan kan
om daar, misschien, een zweem
van gloed,
een allerlaatste sprankje op
te vangen
van de dode, van zijn dovend
licht.
Ze stranden uiteindelijk uitgeput bij een rotswand. De zon belicht de
grillige structuur.Er is een spin die een web weeft. Er is een vlieg
die erin verstrikt raakt. Dan verschijnen er vormen op het rotsreliëf,
lichtspiegelingen.
"Een gezicht"
"Daar in die rotsen zie ik
een gezicht"
"En het beweegt, is buigzaam
en het leeft"
De lopenden zien gestalten, bewegende monden, drukken zich de tegen de
rots, roepen hun kinderen aan. Weten: dit is de ontmoetingsplaats
waarheen ze op weg waren. De wand verdwijnt. Men gaat naar huis.
.
Zo schreef Grossman zijn in memoriam voor zijn zoon. Het werd een
rouwzang die hij verbreedde tot een 'uit de tijd vallen' van zonen en
dochters en de rouw van hun ouders. Hij verbeeldde een zoektocht naar
een 'daar'. Naar een punt waar je niet verder kunt. En zijn en
niet-zijn elkaar raken.
Mart
|
David Grossman
Leesfragment
Interview Bas Heijne
Writers Unlimited
met David Grossman
(video 1.27.22)
recensie boekgrrl Janneke
Een vrouw op de vlucht
voor een bericht.
|
