Paul Auster & J. M. Coetzee
Een manier van vriendschap
Oorspronkelijke titel: Here and Now (verschijnt eind 2013)
Vertaald door Peter Bergsma en Ton Heuvelmans
240 pagina's | Cossee en De Arbeiderspers | juni 2012



Dolblij was ik met mijn recensie exemplaar, een briefwisseling tussen twee door mij bewonderde schrijvers: Paul Auster en J.M. Coetzee. Auster voor mij altijd wat ongrijpbaar in stijl en vorm, Coetzee zijn compacte stijl en ook vorm, helder waar Auster nogal eens diffuus is. Coetzee wat koel en afgemeten, Auster
warrig en warm. Allebei schrijven ze nogal biografisch, vinden we dit terug in de briefwisseling?
Verder was ik nieuwsgierig naar de vraag: wat houdt een vriendschap tussen mannen in? Meestal gaan ze naar de kroeg, drinken een pint of twee, slaan elkaar op de schouders, en dat betekent dan "Ik hou van je", of ze gaan vissen. Verder dan dat heb ik het nooit zo begrepen. Deze twee kenden elkaar al een beetje tot Auster een verzoek van Coetzee kreeg tot  briefwisseling over te gaan en op die manier het concept vriendschap te onderzoeken. Met oog op publicatie.

De grot van Plato
Nadat ze een beetje gebabbeld hebben over liefde en vriendschap - bijvoorbeeld dat het tegenwoordig zo lijkt te zijn dat verliefdheid tussen man en vrouw over moet gaan in vriendschap, in plaats van eerst vriendschap dan verliefdheid - gaat het al gauw over de financiŽle crisis. Het is eind 2008 en ze zitten er midden in. Coetzee is geÔntrigeerd, hij begint met "echte" dingen die een crisis kunnen bewerkstelligen, bijvoorbeeld droogte, een sprinkhanenplaag, aardbeving of pestepidemie. Dat valt nog te begrijpen, maar gegoochel met getallen? Hij vergelijkt het met de grot van Plato, waar mensen vastgeketend aan een muur schaduwen voorbij zien komen;, de getallen dus, terwijl de
werkelijkheid die zich bovengronds afspeelt aan hen voorbij gaat,
omdat ze het niet kunnen zien. Een mooie vergelijking, vind ik wel. Dit is een thema dat veel terug komt. De financiele crisis, ontstaan door "gebakken lucht ", ik kon het er alleen maar mee eens zijn.

Sport en heldverering
Dan de sport, het blijven mannen he? Veel sport. Honkbal en football wat Auster betreft, tennis en cricket bij Coetzee. Hier moest ik steeds een beetje gniffelen. Smoesjes heren, dacht ik dan, ze voelen zich schuldig omdat ze hun tijd verdoen voor de buis dus verzinnen ze intellectuele goedmakertjes, die ik wel amusant vond. Ze gaan beuzelen over ethisch en esthetisch, heldenverering, die nogal belangrijk schijnt te zijn in een jongens jeugd. Dit onderwerp komt veel terug, zelfs bij het conflict tussen IsraŽl en de Palestijnen., Ze moesten maar tegen elkaar gaan voetballen, de Palestijnen zouden leren dat ze kunnen verliezen zonder alles te verliezen, en IsraŽl kan leren dat het niet erg is om te verliezen. Ze raken van het hele conflict, overigens goed moedeloos. Wie niet?

Een scala aan onderwerpen
Ze hebben het over recensies, Auster heeft last van een "journalist" die een gefingeerd interview met hem heeft geplaatst. Ze mopperen over mensen die denken dat ze zijn zoals de personages in hun boeken, maar allebei geven ze toe autobiografisch te schrijven... tja. En zo kan ik nog wel even door gaan, een scala aan onderwerpen komt voorbij; Kafka, incest, vegetarisme, de kracht van literatuur, en nog veel meer. Auster noemt vaak zijn vrouw, Siri Hustvedt, een eveneens zťťr door mij bewonderde schrijfster. Ik bewonder wat af in dit leven en hij lijkt haar op handen te dragen. Coetzee is ook getrouwd, maar het wordt niet duidelijk of deze Dorothy nog aan de weg timmert.

Beter beeld
Wat een heerlijk boek! Het geeft een idee over hoe ze in de wereld staan, wat niet veel verschilt van bijvoorbeeld Grunberg en ook niet veel van mijn wereldbeeld, alleen verwoord ik het niet zo prachtig. Ze mogen blij zijn, literatuur helpt wel degelijk in
beeldvorming. Iets wat ze allebei hoopten te bewerkstelligen met hun boeken.
Ik kreeg een beter beeld van Coetzee, die zichzelf wel erg stuntelig afbeeldt in zijn boek "Summertime". Ik denk dat dat vooral over zijn intieme leven gaat, niet zozeer de seksualiteit maar meer het dichterbij komen in een relatie met vooral
vrouwen, waar "Summertime" dan ook over gaat. Vandaar het voorstel van dit boek dacht ik soms. Misschien lukt het bij mannen wel dacht hij misschien. En Auster, veel gepassioneerder en warmer, en veel gemakkelijker in het uiten van gevoel, gaat daar gretig op in. Hier echter komt Coetzee over als een betrokken vriend, charmant, aardig, soms dacht ik wat een lieverd is het toch. Groupie Loes in de bocht! Ik had in ieder geval het gevoel dat dit duizend maal beter was dan een interview, omdat ze zich op hun gemak voelden bij elkaar, en ze hebben allebei een gruwelijke hekel aan interviews.

Heb ik een beter inzicht in een vriendschap tussen mannen? Ik bedacht me dat een vriendschap tussen mannen toch meer het uitwisselen van ideeŽn is en dat vrouwen meer met hun gevoel bezig zijn. De onderwerpen zijn natuurlijk anders... het lijkt me wel leuk om een discussie te hebben, met een vrouw over het ethische en esthetische van een bevalling... ach.
Wel is zeker dat de heren tijdens de drie jaar correspondentie dichter naar elkaar zijn toegegroeid. Ze hadden getekend voor twee jaar, het werden er drie, dat zegt toch wel wat.
Een aanrader dus voor een ieder die in Auster en Coetzee
geÔnteresseerd is, maar ook voor hen die bezig zijn met wat er zoal in de wereld te koop is en wil weten wat twee schrijvers daar over te vertellen hebben.




  Loes

 

 





een manier van




Paul auster

Paul Auster



Coetzee

J.M. Coetzee




recensie op
Over boeken

Boekgrrls

Laatste keer bijgewerkt: 08/09/12  janneke