Dolblij was ik met mijn recensie exemplaar, een briefwisseling tussen
twee door mij bewonderde schrijvers: Paul Auster en J.M. Coetzee.
Auster voor mij altijd wat ongrijpbaar in stijl en vorm, Coetzee zijn
compacte stijl en ook vorm, helder waar Auster nogal eens diffuus is.
Coetzee wat koel en afgemeten, Auster
warrig en warm. Allebei schrijven ze nogal biografisch, vinden we dit
terug in de briefwisseling?
Verder was ik nieuwsgierig naar de vraag: wat houdt een vriendschap
tussen mannen in? Meestal gaan ze naar de kroeg, drinken een pint of
twee, slaan elkaar op de schouders, en dat betekent dan "Ik hou van
je", of ze gaan vissen. Verder dan dat heb ik het nooit zo begrepen.
Deze twee kenden elkaar al een beetje tot Auster een verzoek van
Coetzee kreeg tot briefwisseling over te gaan en op die manier
het concept vriendschap te onderzoeken. Met oog op publicatie.
De grot van Plato
Nadat ze een beetje gebabbeld hebben over liefde en vriendschap -
bijvoorbeeld dat het tegenwoordig zo lijkt te zijn dat verliefdheid
tussen man en vrouw over moet gaan in vriendschap, in plaats van eerst
vriendschap dan verliefdheid - gaat het al gauw over de financiële
crisis. Het is eind 2008 en ze zitten er midden in. Coetzee is
geïntrigeerd, hij begint met "echte" dingen die een crisis kunnen
bewerkstelligen, bijvoorbeeld droogte, een sprinkhanenplaag, aardbeving
of pestepidemie. Dat valt nog te begrijpen, maar gegoochel met
getallen? Hij vergelijkt het met de grot van Plato, waar mensen
vastgeketend aan een muur schaduwen voorbij zien komen;, de getallen
dus, terwijl de
werkelijkheid die zich bovengronds afspeelt aan hen voorbij gaat,
omdat ze het niet kunnen zien. Een mooie vergelijking, vind ik wel. Dit
is een thema dat veel terug komt. De financiele crisis, ontstaan door
"gebakken lucht ", ik kon het er alleen maar mee eens zijn.
Sport en heldverering
Dan de sport, het blijven mannen he? Veel sport. Honkbal en football
wat Auster betreft, tennis en cricket bij Coetzee. Hier moest ik steeds
een beetje gniffelen. Smoesjes heren, dacht ik dan, ze voelen zich
schuldig omdat ze hun tijd verdoen voor de buis dus verzinnen ze
intellectuele goedmakertjes, die ik wel amusant vond. Ze gaan beuzelen
over ethisch en esthetisch, heldenverering, die nogal belangrijk
schijnt te zijn in een jongens jeugd. Dit onderwerp komt veel terug,
zelfs bij het conflict tussen Israël en de Palestijnen., Ze moesten
maar tegen elkaar gaan voetballen, de Palestijnen zouden leren dat ze
kunnen verliezen zonder alles te verliezen, en Israël kan leren dat het
niet erg is om te verliezen. Ze raken van het hele conflict, overigens
goed moedeloos. Wie niet?
Een scala aan onderwerpen
Ze hebben het over recensies, Auster heeft last van een "journalist"
die een gefingeerd interview met hem heeft geplaatst. Ze mopperen over
mensen die denken dat ze zijn zoals de personages in hun boeken, maar
allebei geven ze toe autobiografisch te schrijven... tja. En zo kan ik
nog wel even door gaan, een scala aan onderwerpen komt voorbij; Kafka,
incest, vegetarisme, de kracht van literatuur, en nog veel meer. Auster
noemt vaak zijn vrouw, Siri Hustvedt, een eveneens zéér door mij
bewonderde schrijfster. Ik bewonder wat af in dit leven en hij lijkt
haar op handen te dragen. Coetzee is ook getrouwd, maar het wordt niet
duidelijk of deze Dorothy nog aan de weg timmert.
Beter beeld
Wat een heerlijk boek! Het geeft een idee over hoe ze in de wereld
staan, wat niet veel verschilt van bijvoorbeeld Grunberg en ook niet
veel van mijn wereldbeeld, alleen verwoord ik het niet zo prachtig. Ze
mogen blij zijn, literatuur helpt wel degelijk in
beeldvorming. Iets wat ze allebei hoopten te bewerkstelligen met hun
boeken.
Ik kreeg een beter beeld van Coetzee, die zichzelf wel erg stuntelig
afbeeldt in zijn boek "Summertime". Ik denk dat dat vooral over zijn
intieme leven gaat, niet zozeer de seksualiteit maar meer het
dichterbij komen in een relatie met vooral
vrouwen, waar "Summertime" dan ook over gaat. Vandaar het voorstel van
dit boek dacht ik soms. Misschien lukt het bij mannen wel dacht hij
misschien. En Auster, veel gepassioneerder en warmer, en veel
gemakkelijker in het uiten van gevoel, gaat daar gretig op in. Hier
echter komt Coetzee over als een betrokken vriend, charmant, aardig,
soms dacht ik wat een lieverd is het toch. Groupie Loes in de bocht! Ik
had in ieder geval het gevoel dat dit duizend maal beter was dan een
interview, omdat ze zich op hun gemak voelden bij elkaar, en ze hebben
allebei een gruwelijke hekel aan interviews.
Heb ik een beter inzicht in een vriendschap tussen mannen? Ik bedacht
me dat een vriendschap tussen mannen toch meer het uitwisselen van
ideeën is en dat vrouwen meer met hun gevoel bezig zijn. De onderwerpen
zijn natuurlijk anders... het lijkt me wel leuk om een discussie te
hebben, met een vrouw over het ethische en esthetische van een
bevalling... ach.
Wel is zeker dat de heren tijdens de drie jaar correspondentie dichter
naar elkaar zijn toegegroeid. Ze hadden getekend voor twee jaar, het
werden er drie, dat zegt toch wel wat.
Een aanrader dus voor een ieder die in Auster en Coetzee
geïnteresseerd is, maar ook voor hen die bezig zijn met wat er zoal in
de wereld te koop is en wil weten wat twee schrijvers daar over te
vertellen hebben.
Loes
|
Paul Auster
J.M. Coetzee
recensie op
Over boeken
|
