A.H.J. Dautzenberg
Extra Tijd

224 pagina's | Atlas Contact | augustus 2012



  'Eindelijk bekommert een Nederlandse schrijver zich om Roda JC'
                                                                                               
Bovenstaande quote van Arnon Grunberg siert de roman Extra tijd van A.H.J. Dautzenberg. Een quote die me terug deed denken aan zondagavonden in de jaren '70, mijn vader en ik in opperste concentratie voor de buis waar we naar Studio Sport keken. Niet dat we als Friezen fan waren van een voetbalclub uit Limburg, kom zeg, daarvoor kwamen Heerenveen en Cambuur in aanmerking. Ik herinner me trouwens vooral dat we destijds voor Ajax waren met spelers als Ruud Krol, Johan Neeskens, Barry Hulshoff en mijn favoriet de kleine linksback Peter Boeve. Het flitste allemaal even door mijn hoofd toen ik dit boek van A.H.J. Dautzenberg in handen had. Een schrijver die ik alleen van horen zeggen kende, maar waarvan ik nog niets gelezen had. Deze sterk autobiografische roman waarin de dreigende degradatie van Roda JC parallel loopt met de laatste weken van zijn vaders leven vond ik verrassend mooi.

Meer bezig met dreigende degradatie
In Extra tijd is Marcel Meulenberg het alter ego van Dautzenberg. De artsen hebben zijn 70 jaar oude vader die in het eindstadium verkeert van een vergevorderde vorm van kanker nog een paar weken gegeven. Maar Gustaaf Meulenberg is meer bezig met de dreigende degradatie van Roda JC dan met zijn naderende dood. Met humor bestrijdt hij de harde realiteit van zijn stervensproces en Marcel helpt hem daarbij. Dood ga je tenslotte maar één keer dus maak er wat van is hun motto. Zo houden ze ook hun gevoelens op een veilige afstand, immers indianen huilen niet zo heeft vader Meulenberg Marcel en zijn tweelingbroer Werner van jongs af aan ingepeperd. De relatie met zijn vader is er één die gekenmerkt wordt door de onmacht om gevoelens te tonen. Zijn vader gaf in Marcels visie meer liefde en aandacht aan zijn honden en de pupillen van de plaatselijke voetbalclub, waarvan hij de trainer was, dan aan zijn zonen. Toch keert de bijna 40 jarige Marcel, die na zijn studie economie in Tilburg is blijven hangen, die laatste weken terug naar zijn ouderlijk huis. Praten over voetballen en kijken naar oude westerns zijn veilige bezigheden die er voor zorgen dat het allemaal niet te dichtbij komt. Als uitlaatklep schrijft Marcel gedichten en vaak schieten er allerlei vragen door zijn gedachten. Een daarvan is waarom zijn vader, die toch zeker niet dom was, de fabriek was ingegaan en nooit verder had geleerd. Zijn vader wilde hier nooit over praten. Pas later in de roman zal Marcel hier van zijn tante een antwoord op krijgen. Een antwoord dat hem uitermate schokt, maar ook dichter bij zijn vader brengt.

Mooie elementen
Er zitten een aantal mooie elementen in Extra tijd. Als eerste natuurlijk de parallelle tijd van de dreigende degradatie en het stervensproces. Dat geeft meteen ook een bepaalde structuur aan het boek. De live verslagen van de wedstrijden (tegen Cambuur notabene!) zijn passende onderbrekingen van het verhaal waar het echt om gaat. Het geeft ook een bepaalde spanningsboog. Gaat Roda JC het redden en belangrijker nog zal zijn vader het tot die tijd volhouden? Hoewel autobiografisch is Extra tijd vooral een roman, een literaire roman. Dat wil niet zeggen dat het taalgebruik gekunsteld of ingewikkeld is, in tegendeel zelfs Dautzenberg schrijft, zo lijkt het, recht uit het hart. Maar halverwege is er een onverwachte stijlbreuk die twee hoofdstukken lang duurt. In die hoofdstukken wordt het verhaal verteld als een filmscript. Een stijlbreuk die ik persoonlijk niet heel mooi vond, maar die ik wel begreep. Het schept afstand, een thema dat door het hele boek heen loopt. Mooi in contrast daarmee zijn de gedichten die in een aparte losse bijlage achterin het boek zijn toegevoegd. En tot slot is er nog de zwarte cowboy die zo pontificaal op de cover staat. Een mythische revolverheld, die voortkomt uit de western Django (zelf moest bij deze figuur vooral denken aan de in het zwart geklede figuur uit de film El Mariachi). Hij is de dood die Marcel in dromen en visioenen toespreekt en hem uitmaakt voor lafaard. Het is een brug tussen fictie en werkelijkheid die Marcel aanspoort om zijn masker af te zetten.



  Janneke
 




extra tijd



Dautzenberg

A.H.J. Dautzenberg.
Foto Merlin Daleman



filmpje uitreiking
eerste exemplaar


Boekgrrls

Laatste keer bijgewerkt: 06/09/12  janneke