Nominaties leeslijst mei 2011 - oktober 2011


 

Blackburn, Julia ~ Wij drieŽn / The Three of Us

Coe, Jonathan ~ De afschuwelijke eenzaamheid van Maxwell Sim / The terrible privacy of Maxwell Sim

Dangarembga, Tsitsi ~ Op gespannen voet / Nervous Conditions

Eggers, Dave ~ Zeitoun

Erasmus ~ Lof der Zotheid

Franzen, Jonathan ~ Vrijheid / Freedom

Moor, Margriet de ~ De verdronkene

Peek, Gustaaf ~ Ik was Amerika

Scheepers, Riana ~ Katvoet

Stahlie, Maria ~ Scheerjongen

Stockett, Kathryn ~ Een keukenmeidenroman / The Help


Blackburn, Julia ~ Wij drieŽn / The Three of Us

Als eerste wil ik Wij drieën / The Three of Us van Julia Blackburn nomineren. Ik schreef er eerder een verslag over. Met The Three of Us schreef zij een soort documentaire over haar relatie met haar ouders, de dichter en onderwijzer Thomas Blackburn en de schilderes Rosalie de Meric. Haar jeugd stond vooral in het teken van een aan alcohol en pillen verslaafde vader en een moeder die haar dochter hoofdzakelijk zag als een rivale als het om de aandacht van mannen ging. Wij drieën slaat dan ook niet alleen op het gezin Blackburn, maar ook op de relaties die er waren met -vaak jonge- inwonende huurders, na de scheiding van haar ouders. Ik zou je zeker aanraden om het interview van Wim Brands in VPRO boeken te beluisteren, al is het alleen maar om haar te horen voordragen zoals haar vader dat deed, zo sophisticated Engels!

Ze merkt in het interview op dat haar jeugd zich afspeelde in de jaren 60, waarin mensen een overdreven idee hadden van dat alles maar zou mogen. Ze vond de mensen erg egocentrisch, iedereen dacht maar dat hij de belangrijkste was. En als meisje moest je wel de pil slikken, anders werd je voor frigide aangezien.

Julia Blackburn heeft verschillende non-fictie boeken geschreven over mensen die in moeilijke situaties zaten. Pas na het schrijven van een boek over Billy Holliday had ze het gevoel dat ze de juiste toon te pakken had om op een dragelijke manier over haar eigen herinneringen te schrijven. Voor The Three of Us gebruikte ze niet alleen haar eigen aantekeningen, maar ook de dagboeken van haar vader en de korte notities die haar moeder schreef. Ook veel van de brieven die zij elkaar schreven zijn bewaard gebleven. De verhalen over haar turbulente jeugd worden afgewisseld met kleine stukjes uit haar dagboek en faxen die ze naar haar vriend en latere echtgenoot Herman stuurde in de korte tijd die ze samen met haar moeder doorbrengt als die te horen heeft gekregen dat zij aan leukemie lijdt. Haar moeder was nooit bang en met dezelfde vanzelfsprekendheid waarmee zij het leven aanvaarde, aanvaarde zij dat ze nog maar kort te leven had. Julia beschouwt die tijd met haar moeder als een kadootje.

"She has the sadness of a person who is having to leave the physical world, which she has grown used to inhabiting. She also has the sadness because of all the troubles between us, the anger and pain, but there is an underlying acceptance of what is and what has been, and that is wonderful. She gives me all the compliments that I longed for over the years. Things like how good or kind or beautiful I am. 'What a nice smile you have,' she said today. 'How odd that I never noticed it before."

Janneke


Coe, Jonathan ~ De afschuwelijke eenzaamheid van Maxwell Sim / The terrible privacy of Maxwell Sim

Ik wil graag nomineren voor onze nieuwe leeslijst: The terrible privacy of Maxwell Sim van Jonathan Coe, in het Nederlands verschenen als 'De afschuwelijke eenzaamheid van Maxwell Sim'. Dit boek werd me aangeraden door Jop, en die aanbeveling geef ik bij deze van harte door aan alle boekgrls!

Het verhaal

De roman begint met een persbericht uit maart 2009 van de Schotse politie: zij hebben de 48-jarige Maxwell Sim naakt in onderkoelde toestand in zijn auto aangetroffen, met enkele lege whiskyflessen en twee kartonnen dozen met tandenborstels. De rest van het boek is gewijd aan hoe het zover heeft kunnen komen.

Zo is de depressieve Maxwell aan het begin van het boek op de terugreis vanuit Australië, waar hij zijn vader heeft bezocht, met wie hij een niet zo'n warme relatie heeft. De reis is een cadeautje geweest van zijn ex-vrouw, die hem een half jaar eerder verliet.

De passagier naast hem in het vliegtuig komt tijdens het eerste deel van de reis te overlijden. Daardoor krijgt Maxwell voor het tweede deel van de reis een nieuwe buur, Poppy. Zij blijkt bij een firma te werken die high-class-overspel mogelijk maakt. Met haar goedvinden leest Maxwell op haar laptop een brief waarin haar oom Clive het levensverhaal van Donald Crowhurst heeft opgetekend. Crowhurst was een zeiler in 1968 meedeed aan een zeilrace rond de wereld. Al snel kwam hij erachter dat hij geen kans maakte, en besloot hij de kluit te belazeren. Wekenlang dreef hij rustig op de Atlantische Oceaan rond terwijl zijn concurrenten de woeste Zuidzee bedwongen, waarna hij aansloot en de wedstrijd dreigde te gaan winnen. Al dat liegen en bedriegen dreef hem over het randje van de waanzin.

Terug in Engeland maakt Maxwell de balans op en besluit in te gaan op het aanbod van zijn oude werkmaat Trevor. Trevor werkt inmiddels voor een bedrijfje dat duurzame tandenborstels verkoopt. Deze firma heeft bedacht dat het een goede stunt zou zijn als het uiterste oosten, zuiden, westen en noorden van het land tegelijkertijd voorzien zouden worden van hun nieuwste model tandenborstel. Maxwell krijgt de taak om naar het noorden, dwz de Shetland eilanden af te reizen.

Op weg daarnaartoe komt hij een aantal oude bekenden en hun schrijfsels tegen, en raakt daardoor steeds meer afgeleid van het doel van zijn reis.

En zo eindigt hij naakt, beschonken en onderkoeld in de Schotse Hooglanden in zijn auto. De cirkel lijkt rond. Grappig genoeg gaat het boek daarna verder. En lijkt het op een Gelukkig Einde uit te lopen. Tot de schrijver zichzelf ten tonele voert. Eigenlijk gemeen, maar ook wel weer een originele interventie.

Geweldig boek!

Else


Dangarembga, Tsitsi ~ Op gespannen voet / Nervous Conditions

Ook nomineer ik Nervous Conditions van Tsitsi Dangarembga, naar het Nederlands vertaald als 'Op gespannen voet'.

Tambu is een meisje dat halverwege de jaren '50 geboren wordt op het platteland van Rhodesië (het latere Zimbabwe). Ze is de oudste dochter in een arm boerengezin. Haar oom heeft de mazzel gehad opgenomen te worden in een missiepost en daar een opleiding te hebben gekregen. Hij mag zelfs begin jaren '60 met zijn vrouw, zoon en dochter vijf jaar in Engeland gaan studeren om daar zijn masters te halen. Bij terugkeer wordt hij de hoofdmeester van de school op de missiepost.

Noblesse oblige: oom Babamukuru moet zijn hele familie onderhouden, waaronder de in- en inluie vader van Tambu. Die ruikt dan ook een buitenkansje als zijn enige zoon en oudste kind Nhamo het aanbod krijgt om in de voetsporen van Babamukuru te stappen. Maar Nhamo sterft een jaar later (aan een kinderziekte). Omdat er verder alleen meisjes in het gezin zijn, wordt de plek van Nhamo aan Tambu aangeboden. Een kans die zij gretig aanpakt: scholing is immers de sleutel tot het geluk, het kunnen ontvluchten van de armoede!

Op de missiepost aangekomen blijkt het allemaal toch wat ingewikkelder te liggen. Is Babamukuru niet de weldoener waarvoor Tambu hem houdt, maar een verlicht despoot. Is zijn vrouw Maiguru niet het gedweeë vrouwtje, maar een ontwikkelde vrouw. Is hun dochter Nyasha niet het verwende, verengelste nichtje, maar een kind dat heen en weer geslingerd wordt tussen twee culturen. En dat bezwijkt onder de enorme druk van de verwachtingen waaraan ze met geen mogelijkheid kan voldoen. En blijkt scholing niet rechtstreeks de poort tot het geluk te kunnen openen. Want Tambu is en blijft een meisje. Een zwart meisje. In het Afrika van de jaren '70.

Mooi, genuanceerd, leerzaam. Met een warme aanbeveling krijgt Nervous conditions daarom van mij vier sterren.

Else


Eggers, Dave ~ Zeitoun

Met stijgende verbijstering heb ik dit boek gelezen.

Setting: New Orleans, een paar dagen voor en een behoorlijke periode na de orkaan Katrina.

Hoofdfiguren: Zeitoun, aannemer in New Orleans, amerikaan van syrische afkomst en moslim, getrouwd met Kathy, bekeerd tot de islam, en hun kinderen.

Zeitoun besluit tijdens de orkaan Katrina in de stad te blijven om zijn huis en dat van zijn klanten te beschermen, peddelt met zijn kano door de stad en helpt waar hij kan. Zijn vrouw en kinderen zijn vertrokken. Na een week krijgt Kathy geen telefonisch contact meer met Zeitoun. En daarna heb ik in één ruk het boek uitgelezen...........

Van de achterflap.

"Eggers heeft Zeitoun geconstrueerd met ijzeren disciplene: precies het juiste prijsgeven of achterhouden, scenes van alledag bezwangeren met de dreiging die komt, om dan weer in sfeervolle passages de geschiedenis van zijn hoofdfiguren uit te diepen. En dat alles met een indrukwekkend gevoel voor detail... Het duiden laat hij aan de lezer zelf, en je moet wel van beton zijn wil je niet bij momenten uit je vel springen." (Auku Hulst, NRC Handelsblad)

"Zeitoun is een vertelling die ver uitsijgt boven de bekende verhalen over New Orleans, orkanen en dijkdoorbraken. Het is een diep-gravende literair-journalistieke onderneming die het feilen van een democratisch systeem ontrafelt en de vooroordelen van burgers en ambtenaren ontmaskert" (Robert Vuijsje, Vrij Nederland)

Fennie

*** Leuk detail: dit boek is vertaald door Boekgrrl Maaike (samen met Lucie Schaap) ***


Erasmus ~ Lof der Zotheid

Erasmus staat dit jaar als eerste Nederlandse bijdrage op de 2 euromunt omdat het dit jaar 500 jaar geleden is dat hij Lof der Zotheid schreef. Maar wat is nou een afbeelding op een 2 euromunt? Het is toch een veel grote eer als je boek gelezen wordt door de boekgrrls!

De Lof der Zotheid hoort tot het al in de Oudheid populaire genre van de paradoxale lofrede, waarin geprezen wordt wat niet prijzenswaardig is. Erasmus laat zich dan ook vaak inspireren door de sarcastische Griekse humorist Lucianus. Daarnaast verwerkte hij natuurlijk, in de beste humanistische traditie, talloze citaten van antieke auteurs in zijn werk. 'De Lof' is uniek doordat de lezer voortdurend op het verkeerde been wordt gezet: moet hij in deze lofprijzing dóór de Dwaasheid ván de Dwaasheid haar uitspraken over de dwaasheid van alles en iedereen, inclusief de Kerk en haar dienaren, serieus nemen of is alles ironie? Of soms het een en soms het ander? Geen klassieker uit de wereldliteratuur heeft zoveel generaties aan het denken gezet en geleerd met open blik en gezond verstand de wereld te bezien. Ik heb in de boekenkast de vertaling van Harm-Jan van Dam.

Janneke


Franzen, Jonathan ~ Vrijheid / Freedom

Eén reden om Vrijheid van Jonathan Franzen te nomineren is dat ik het kocht in de Boekenweek.

Van de site van de uitgever: Na 26 jaar bezint Patty Berglund zich op haar huwelijk. Haar man Walter is niet meer de sympathieke idealist voor wie ze jaren geleden als een blok viel. Hij heeft zich ontpopt als een ambitieuze, rusteloze ondernemer. Terwijl Patty haar frustraties van zich afschrijft in een therapeutisch dagboek, verliest Walter thuis en op zijn werk de controle. Zijn gebrek aan moraal en compassie culmineert zonder de corrigerende hand van zijn vrouw algauw in een vernederend schandaal.

Vrijheid, het langverwachte nieuwe boek van Amerika’s grootste hedendaagse schrijver, is een briljante epische roman over de hoop en wanhoop in families en over onmogelijke ambities. Opnieuw bewijst Jonathan Franzen op eenzame hoogte te staan in het beschrijven van familietoestanden, waarbij zijn meesterlijke, vileine ironie tegelijk vol psychologisch inzicht en empathie voor zijn karakters is.

Vrijheid zal ongetwijfeld direct na verschijning al beschouwd worden als een klassieker.

"Met deze rusteloze, rijk geschakeerde figuren heeft Jonathan Franzen zijn meest overtuigende roman tot dusver geschreven – een verslavende biografie van een gemankeerde familie, en tegelijk een onuitwisbaar portret van de tijd waarin wij leven." (michiko kakutani, the new york times)

Zijn de grrls het eens met deze hoogdravende woorden?

Janneke


Moor, Margriet de ~ De verdronkene

Voor mijn verjaardag kreeg ik dit boek, De verdronkene van Margriet de Moor, uitgave van 2010. Met plezier uitgelezen. Toen ik dit aan het schrijven was en op internet aan het zoeken was naar recensies stond op recensieweb een link naar de boekgrrls. In 2005 is het door Yvonne besproken.

Ik nomineer het toch maar.

Margriet de Moor - De verdronkene
Zestiende druk 2010

Op de voorkant staan 2 meisjes die lui naast elkaar op het gras liggen, ondersteboven gefotografeerd. (ik had steeds het boek ondersteboven vast).
Duidelijk Lidy en Armanda.

In 2009 las ik 1953 van Rik Launspach (naar de film De Storm) over hetzelfde onderwerp. Heeft toen op de leeslijst gestaan. Een heel ander boek en heel duidelijk, vind ik, een filmscript.

Het eerste boek van Margriet de Moor dat ik lees, ik vind haar schijfstijl mooi passen bij de tijd waarin de roman speelt, de jaren 50, 60 en 70.

Lidy en Armanda zijn zussen. Armanda gaat elk jaar naar Zeeland om haar petekind te bezoeken maar gaat liever naar een feestje van haar vriendin. Lidy gaat in haar plaats, op zaterdag 31 januari 1953....

Margreet


Peek, Gustaaf ~ Ik was Amerika

Omdat er verschillende mensen hier waren die geïnteresseerd waren in het boek Ik was Amerika van Gustaaf Peek, dacht ik: waarom niet er een nominatie van maken?

Het is alleen niet zo'n oud boek, ik weet niet of alle bibliotheken het al zullen hebben.

Een stukje uit mijn verslag:

Het verhaal gaat ook over een historisch feit, dat vrijwel onbekend is. Duitse krijgsgevangenen werden naar Amerika verscheept om daar te helpen op het land. Het zal al wel duidelijk zijn dat we hier een boek hebben dat veel thema’s raakt.

Geen eenvoudig boek, maar wel een die je kunt blijven herlezen, omdat je steeds andere dingen zult ontdekken. En bovendien mooi geschreven, met pittige dialogen - vooral tussen de twee hoofdpersonen - en mooi qua taal, maar vooral in vorm. Het heeft iets aparts als je als lezer al lezend moet puzzelen waar het stuk tekst dat je leest over gaat.

Marjo


Scheepers, Riana ~ Katvoet

Dit is een verhalenbundel met allemaal verhalen over vrouwen, echt een grrlsboek dus ;-)

Ik heb het al een tijdje uit en ik vond het prachtig. Toch zat ik tegen een verslag aan te hikken omdat in de vele recensies eigenlijk alles al gezegd is. Unaniem wordt het boek geprezen om de mooie taal en de verbeeldingskracht van Riana Scheepers. Ook unaniem wordt gemeld dat Riana Scheepers met weinig woorden een hele wereld kan neerzetten en ga zo maar door.
De een prijst met nog mooiere woorden dan de ander het boek de hemel in, en terecht. Zelf vind ik het een boek dat je gewoon moet lezen,daar moet je niet over praten of schrijven. Je moet dit boek iemand inhanden drukken en zeggen: 'Hier, dit is erg mooi, lees het maar.'
Toch zal ik proberen iets van een indruk weer te geven.

Wat Riana Scheepers doet is in diverse verhalen over allerlei soorten vrouwen schrijven.
"Haar vrouwenfiguren zijn elk op hun manier sterk en raken je ziel. Ze leven in een overgangsgebied; tussen twee levens, tussen twee tijden en zelfs tussen twee werelden.
De vrouw die naar Namibië verhuist moet leren leven met de droogte die ook haar moederschoot lijkt te verdorren. De vrouw die de greppel naast haar huis van braambossen bevrijdt, moet met het verleden in het reine komen. En zij die de wijnboerderij runt, probeert de vrouwen te doorgronden die voor haar druiven plukken.
" staat op de achterflap te lezen.

Stuk voor stuk zijn het inderdaad heel bijzondere verhalen die indrukwekkend zijn en je, voor een tijdje, niet meer loslaten. Persoonlijk vind ik het titelverhaal erg mooi. Daarin ziet een vrouw dat als het ware haar plaats ingenomen worden door een kat.

"De kat komt nooit bij de vrouw liggen, stapt alleen minachtend over haar benen en nestelt zich tegen de man, daar waar hij met de kromming van zijn rug in de koetserende kom van buik en borsten van de vrouw ligt. De kat eist de kleine warmte ruimte tussen de buik van de man en zijn opgetrokken benen voor zichzelf op, duwt de hand van de vrouw weg met de krul van haar lijf. De poten van de kat, als de vrouw haar aanraakt over het lichaam van de man heen, zijn vochtig, haar pels koud van de nachtlucht buiten.
De kat ruikt naar vochtige aarde en boesmansgras."[...] Hij reageert, plichtsgetrouw, op haar toewijding en bewondering, krabt achter haar oren, streelt haar over de hele lengte van haar lijf zodat ze met kromme rug en spinnend onder zijn hand overeind gaat staan; hij prijst haar voor haar dappere daden, haar instincten, haar gratie en schoonheid, bedankt haar voor dit sublieme geschenk van veldmuis of mol.
"

De vrouw leert hier iets van. Zij gaat in het vervolg ook 's nachts op pad net als de kat. Ze staat nu op als de kat binnenkomt, en loopt de nacht in. Na twee uur komt ze terug, kort voordat haar man opstaat voor de nieuwe dag. Ze is verkwikt en helder. Haar man ziet zijn vrouw veranderen, rustiger worden. Hoe vaker ze dit doet hoe prettiger ze het vindt, ze wordt één met de natuur. Uiteindelijk trekt ze al wandelend haar kleren uit. Op de terugweg trekt ze alles weer aan.

"Ik ben de vrouw die bij een steenbok en haar lam blijft tot kort voor dageraad. Ik ben de vrouw die haar lippen optrekt en door haar tanden sist, waardoor er beslist geen roofdier naderbij komt."

Zelfs als ze zwanger wordt blijft de vrouw 's nacht lopen. Ze weet dat ze veilig is...

Het is echt een schitterend verhaal, vol beelden die de indrukwekkende Afrikaanse natuur laat leven maar ook het beeld van een vrouw die leeft naar die natuur.

Het boek staat vol met dit soort bijzondere verhalen, die allen zeer de moeite van het lezen waard zijn.
Er rest mij eigenlijk niets anders dan nogmaals te zeggen: "Dit ismooi. Lees het maar." Lees het zoals je een stuk van je favoriete chocola eet. Neem een verhaal tot je, proef het mooie taalgebruik en geniet van de heerlijke indrukwekkende smaak die het verhaal achter laat.

Dettie


Stahlie, Maria ~ Scheerjongen

Ik vond dit een prachtig boek en er is naar mijn gevoel veel over te zeggen/discussiëren.

In deze prachtige ontwikkelingsroman maken we kennis met de Amsterdamse Aldo Rossi. Hij is aan het begin van het boek veertien jaar en heeft zwaar liefdesverdriet. Die hete zomer zou hij Anna weer zien, zijn maatje tijdens de vakanties bij opa in Italië. Deze keer zou het niet bij vriendschap blijven had Aldo zich voorgenomen. Het zou de vakantie van zijn eerste tongzoen worden. Maar de vijf jaar oudere Anna is er niet. Ze is bij haar verloofde in een dorp tachtig kilometer verderop. Aldo brengt zijn tijd hangend en zuchtend door totdat opa, de barbier van het dorp, hem bij zijn oor pakt en meesleept tot voor de grote spiegel.

"Kijk naar jezelf!' beval zijn opa hijgend. 'Wat zie je daar staan... dat is geen vent maar een weekdier!' Hij pakte de pols van zijn kleinzoon vast in een schroefgreep: "Een slappe slungel met meisjeshaar... bij de allerkleinste tegenvaller helemaal van slag... drie weken lang in zak-en-as omdat een juffertje dat zijn moeder had kunnen zijn een ander vriendje heeft genomen... boehoe!'
Aldo richtte zijn hoofd op. Het beviel hem niet wat hij zag.

Opa geeft hem een uitgebreide, echt Italiaanse scheerbeurt en vertelt hem het verhaal over Aldo's overgrootvader Bruno. Welke heldendaad deze verricht had. Na deze scheerbeurt is Aldo uit zijn lethargie ontwaakt, hij weet wat hem te doen staat... Hij wordt geen conformist zoals zijn vader volgens opa is. Hij wordt een Italiaan Oude Stijl. Hij wordt als Bruno. Hij zal zijn moeder eren zoals elke Italiaan maar ook stoer en onverzettelijk zijn, op zijn doelen afgaan als een mán. Eenmaal weer thuis in Amsterdam oefent hij houdingen, neemt poses aan, studeert op gebaren. Zelfs zijn beste vriend Erik is onder de indruk. Maar Amsterdam is Italië niet. Aldo pubert door, krijgt een rood hoofd om de gekste dingen en wordt weer verliefd, weer op een ouder meisje, Irene, maar zij ziet hem niet eens staan. Hij heeft met een meisje dat hij niet eens leuk vindt zijn eerste eindeloze tongzoen. Hij wordt opnieuw heftig verliefd, dit keer op een verpleegster die werkt in het bejaardenhuis waar Aldo stage loopt. Hij fiietst veelvuldig langs haar huis, gaat naar die ene winkel waar hij haar gezien heeft in de hoop haar 'toevallig' te ontmoeten. Kortom een echte puber. Met Erik bespioneert hij diens vader die naar de hoeren gaat, hij kiest wel steeds dezelfde hoer. Erik vindt het niet erg.

Aldo heeft een goed leven. Hij kan prima opschieten met zijn zeven jaar jongere broertje Giu. Zijn ouders zijn in goede doen. Zijn vader is veel weg voor zijn werk maar toch een leuke vader, zijn moeder is altijd vrolijk, en vlot. Ze presenteert een kunstprogramma op televisie.
Toch is Aldo geen verwend jongetje. Aldo is gewoon een aardige jongen. Tijdens zijn stage maakt hij kennis met de oude Hongaarse ex-wielrenner Laszlo Metzlar die niets meer kan. Hij probeert de man te helpen op zijn manier. Deze Laslo maakt dat hij zijn eigen leven niet vanzelfsprekend vindt.
Na die zomer in Italië is er veel in en om Aldo veranderd en er gebeuren dingen die een grote impact op hem hebben. Zijn leven raakt in korte tijd in een stroomversnelling en Aldo moet klappen incasseren en keuzes maken. Hij denkt veel na over zijn leven en toekomst. En wij denken mee. Wordt Aldo een weekdier of de reiziger met een rugzak vol idealen of de irrigatiedeskundige om het dorre, droge Naakte Zuiden te laten opbloeien?

Het is altijd veel moeilijker om te vertellen waarom je een boek goed vindt dan te vertellen waarom je een boek slecht vindt. Maar ik ga toch maar een poging wagen zonder teveel te verraden. Het boek is niet spannend, geen pageturner, en toch kun je nauwelijks stoppen met lezen. Maria Stahlie blijkt achteraf in het verhaal voorzetten te hebben gegeven die leiden naar bepaalde belangrijke gebeurtenissen in het leven van Aldo. Wat Maria Stahlie vooral zo knap heeft weten te doen is het gevoel van Aldo weergeven. Je leeft mee met de puberjongen die allerlei moeilijke hobbels, een puber eigen, moet nemen. Maar ook gebeuren er dingen die niet bij een gewoon puberleven horen en er flink in hakken bij Aldo. Vooral het eind is prachtig. Na een heftige gebeurtenis weet Stahlie de ontreddering van Aldo enorm invoelend te beschrijven. Je juicht bijna als Aldo de, in jouw ogen, enige juiste beslissing neemt. Goed zo!, denk je, hij komt er wel! Dat wordt geen weekdier.

Prachtig boek.

Dettie


Stockett, Kathryn ~ Een keukenmeidenroman / The Help

Ik wil graag Een keukenmeidenroman van Kathryn Stockett nomineren voor de nieuwe leeslijst. De enige aanbeveling die ik kan geven is de aanbeveling van een vriendin en ook die van een oud-collega van de boekhandel, waarop ik het gekocht heb. Een dikke pil van 495 bladzijden. Een stukje van de flap:

"Het is 1962 en de 23-jarige Eugenia, door iedereen Skeeter genoemd, besluit een carrière als schrijfster na te jagen.Naar een onderwerp hoeft ze niet ver te zoeken, als op een dag haar vriendin Hilly vertelt over haar missie in alle huizen van blanke gezinnen een apart toilet te installeren voor de zwarte hulp. Hoe meer Hilly is gebrand op deze vorm van segregatie, hoe meer Skeeter twijfelt aan de 'gewone' manier van doen. Ze begint de verhalen te verzamelen van zwarte vrouwen die als hulp in de huishouding werken. [..]

Het boek dat de drie vrouwen schrijven wordt een ontroerend relaas, met schokkende, maar ook warme verhalen, met scherpte, humor en hoop."

Verder kan ik jullie nog, hieronder, de recensie van de Volkskrant geven bij verschijnen van het boek.

Bernique

- - -

HARTELOZE DAMES EN HUN HULPEN
Recensie door Hans Bouman
Gepubliceerd op 29-01-2010
De Volkskrant

En paar weken geleden nam Kathryn Stocketts roman The Help, sinds augustus 2009 onafgebroken in de New York Times topvijf, de nummer één-positie over van Dan Brown. Geen onaardige prestatie van een debutante, wier roman niet dankzij een gelikte uitgeverscampagne maar via word of mouth een verkoopsucces werd. Het boek is inmiddels een absolute hit bij leesclubs en in discussieprogramma’s, en het is niet moeilijk in te zien waarom.

The Help, zojuist in Nederlandse vertaling verschenen onder de wat ongelukkige titel Een keukenmeidenroman, speelt zich af in het Diepe Zuiden van de Verenigde Staten, ten tijde van de zogeheten Jim Crow-wetten, die absolute segregatie van blanken en zwarten voorschreven. Om precies te zijn in Jackson, Mississippi, in 1962.

De schrijfster vertelt haar verhaal aan de hand van drie personages: de zwarte hulpen Aibileen en Minny en de 23-jarige blanke vrouw Skeeter. Skeeter onderscheidt zich in een aantal opzichten van haar leeftijdgenoten, met wie ze tot voor kort nog aan Ole Miss (University of Mississippi) studeerde. Om te beginnen is ze nog niet getrouwd, heeft zelfs nog nooit een vriendje gehad, en woont ze nog bij haar ouders.

Maar een belangrijker verschil is dat zij zich in toenemende mate onbehaaglijk voelt bij het hardvochtige racisme in haar blanke omgeving. Vooral haar vriendin Hilly, voorzitter van de plaatselijke damesvereniging, vervult in het boek de rol van de zich superieur achtende blanke. Haar nieuwste passie is het Sanitair Initiatief voor de Huishoudelijke Hulp. Om te voorkomen dat blanken besmet worden met ‘zwarte ziekten’ (‘zoals bekend voor 99% overgebracht door urine’) mogen zwarte hulpen geen gebruik meer maken van het toilet in de blanke huishoudens waar ze werken, maar moeten ze hun eigen plee krijgen.

Van de twee zwarte stemmen in de roman vervult Aibileen de rol van de oudere, stoïcijnse, schijnbaar immer mild gestemde hulp die haar werkgeefster nooit zal tegenspreken, haar arbeids- en levensvreugde ontleent aan de opvoeding van de blanke kinderen des huizes, en in stilte alle vernederingen ondergaat. Toch broeit er iets in haar. Drie jaar geleden kwam de zoon op wie ze haar hoop voor de toekomst had gevestigd bij een ongeluk op zijn werk om het leven. Van enig blank mededogen was uiteraard geen sprake. Sindsdien heeft ze steeds meer moeite haar opstandigheid te onderdrukken.

Haar tegenpool is de jongere Minny. Zij heeft haar gewoonte om onredelijke werkgeefsters een grote mond terug te geven al verschillende keren met ontslag moeten bekopen. Haar laatste bazin, eerder genoemde Hilly, beschuldigde haar zelfs van diefstal, daarmee haar kansen op een nieuwe betrekking tot een minimum reducerend.

Na een opeenstapeling van gebeurtenissen ontwikkelt Skeeter het plan om een boek te schrijven over de omstandigheden waaronder zwarte hulpen in Mississippi moeten leven en werken. Daartoe vraagt ze Aibileen – de hulp van één van haar vriendinnen – een reeks gesprekken met haar te voeren, en haar in contact te brengen met andere zwarte hulpen. Uiteraard moet dit allemaal in het grootste geheim gebeuren, want voor de hulpen dreigt ontslag en waarschijnlijk zelfs fysiek geweld als het plan uitlekt.

De schrijfster doorspekt haar verhaal met verwijzingen naar historische gebeurtenissen, zoals de door Kennedy afgedwongen toelating van de eerste zwarte student op Ole Miss en de door Martin Luther King aangekondigde mars naar Washington. Ook Rosa Parks, die beroemd werd door in 1955 demonstratief in het voor blanken gereserveerde deel van een stadsbus in Alabama te blijven zitten, maakt enkele malen haar opwachting en zelfs de jeugdige Stevie Wonder, die op zijn dertiende zijn eerste hit scoort, ontbreekt niet. Daarnaast zijn er talrijke literaire verwijzingen, zoals naar Invisible Man (1952), de invloedrijke roman waarin Ralph Ellison over zwarte identiteit schreef.

Kathryn Stockett, zelf opgegroeid in Jackson, slaagt er niet alleen in de sfeer van de Zuidelijke VS overtuigend weer te geven, maar doet dit bovendien via een bekwaam opgezette plot, waarin telkens nieuwe spanningselementen worden geïntroduceerd en een voortdurende sfeer van dreiging heerst, die het boek doen lezen als een trein. Tegelijk is er regelmatig ruimte voor relativerende humor. Maar de grootste triomf van deze roman zit hem in de portrettering van de drie vertelsters, die elk op hun manier als levensechte personen naar voren komen. Hetzelfde kan niet gezegd worden van de bad gals in dit verhaal. Het lijdt geen enkele twijfel dat de Zuidelijke VS bol stonden en staan van de verstokte racisten. Maar behalve Skeeter zijn de blanke dames in deze roman werkelijk harteloos tot op het bot en zelfs niet geïnteresseerd in hun eigen kinderen (die liefderijk door de zwarte hulpen worden opgevoed). Dit al te eenzijdige, op effect geschreven onderscheid tussen goed en kwaad, geeft tevens de literaire beperkingen aan van deze roman, die de bordkartonnen mannelijke personages er nog bekaaider laat afkomen.

Maar al is de karakterisering in deze roman dan onevenwichtig, het is pure winst dat het clichébeeld van de goedmoedige zwarte hulp, belichaamd door Mammy in Margaret Mitchells Gone With the Wind (1936), hier danig wordt genuanceerd en verdiept. De onzichtbare zwarte vrouw uit het Diepe Zuiden is door deze roman weer een beetje zichtbaarder geworden.



Huidige leeslijst

Boekgrrls   Terug naar top pagina