Agnes Verbiest: Als ik jou toch niet had



Wat ontzettend moeilijk om een recensie te schrijven van een boek waarvan je de schrijfster kent. En zeker als je niet onverdeeld enthousiast bent. Want dat gebeurde me bij het lezen van ' Als ik jou toch niet had - de taal van complimenten' van Agnes Verbiest.

Het onderwerp is erg interessant: waarom maken complimenten geven en ontvangen mensen ongemakkelijk (ze voelen zich al snel klemgezet, twijfelen aan de echtheid en de bedoeling van het gezegde) en wat is hierbij het verschil tussen mannen en vrouwen en tussen hierarchisch hoger en lager geplaatsten?

De onderzoeksresultaten die Verbiest presenteert prikkelen eveneens: verschillende typen complimenten (en ook opmerkingen die als compliment worden verpakt maar eigenlijk een sneer zijn) passeren de revue, netjes gesorteerd naar de vorm, het onderwerp waarover een compliment wordt gegeven, het gevoel bij de ontvanger van het compliment, de reactie van de ontvanger naar de gever. En dan al die zaken ook onderzocht vanuit een genderperspectief en in de context van sociale verhoudingen geplaatst.

De theorie waaraan Verbiest het ophangt is de zgn. Beleefdheidstheorie, een theorie die ervan uitgaat dat een conversatie altijd uit een heenzin en een terugzin bestaat. Ontbreekt in een gesprek een van beiden, dan is er kans op een ongemakkelijk gevoel want het gesprek is niet af. Op een compliment hoort dus altijd een reactie. Maar ja, hoe moet je in hemelsnaam reageren op een compliment als je twijfelt aan de oprechtheid of niet slijmerig of snoeverig over wilt komen? Dat we daarin dus zeer omzichtig opereren want dat is zeer slecht voor de verstandhouding moge duidelijk zijn. Dus moet je je compliment niet te groot maken (anders wordt het snel als onecht beschouwd), kies je een vaste vorm (het woord 'leuk' blijkt daarin het meest te worden gebruikt), gaat het over sociaal geaccepteerde complimentonderwerpen (onder te verdelen in de categorien uiterlijk, resultaat, bezit en persoonlijkheid) en nivelleert een zgn solidariteitscompliment de sociale ongelijkheid en wordt daarom door mannen aan hoger geplaatse vrouwen gegeven (maar niet aan hoger geplaatste mannen), die dat trouwens niet als onprettig ervaren want vrouwen wisselen onderling graag solidariteitscomplimenten uit.

So far so good: Verbiest kletst niet zomaar wat uit haar nekharen (of de theoretische onderbouwing die ze gebruikt, gangbaar en geaccepteerd is kan ik niet beoordelen maar gezien haar wetenschappelijke standing ga ik daarvan uit), in ieder geval gebruikt ze de theorie op een consequente en duidelijke manier, ze structureert de tekst goed, bouwt haar verhaal op een logische manier op, schrijft lekker leesbaar en gebruikt aansprekende voorbeelden. De doelstelling van het boek, mensen bewust maken van wat complimenten doen zodat je ze bewuster kunt gebruiken, is m.i. zeker behaald.

En toch: het boekje bevredigt me niet. Dit komt vooral doordat Verbiest de voor mij irritante gewoonte heeft om in dit boek aan het begin van een hoofdstuk de redeneertrant uit de vorige hoofdstukken nog even samen te vatten en aan het eind van het hoofdstuk het hoofdstuk nog eens samen te vatten en vast aan te kondigen waarmee dan dus hierna verder gegaan wordt.  Op zich een prima gewoonte natuurlijk, maar een beetje overdreven in een boekje van net iets meer dan 100 pagina's, verdeeld over 9 hoofdstukken.

Moet je je voorstellen: zo ongeveer 18 keer wordt je dus uitgelegd hoe dat ook al weer zat. Echt teveel van het goede en door mij bijna als een belediging van het intellect van de lezer gevoeld: alsof die elke 10 pagina's aan de haren bij de les moet worden gesleurd. En dat verdient de lezer niet.
Else

Dat vrouwen niet goed met complimenten kunnen omgaan is wijdverbreid. Zeggen dat die rok een uitverkoopje was als iemand zegt dat die rok je goed staat. Het compliment meteen terugspelen en zeggen dat die ander er Altijd leuk uitziet, dat je vind dat ze zo'n goeie smaak heeft. Jouw rok verdwijnt dan snel van het toneel. enzovoorts enzovoorts.

Ik heb een mooi voorbeeld: ik kocht nieuwe bril die uitgesprokener is dan die vorige. Vriendinnen vinden hem goed staan, man mij bekend (tussen vriend en kennis, zo'n moeilijk te plaatsen individu dus) vond dat de bril teveel plaats innam en van mijn gezicht te weinig te zien was. Eigenwijs of stekeblind hoor ik daar het verscholen compliment in: Jouw gezicht mag gezien worden. Wat hij eigenlijk bedoelde bleek later: je lijkt op een schooljuf zo, en daar vallen mannen niet zo op. Hij kleedde zijn eigen voorkeur in en voelde zich sterker denk ik door er soortgenoten bij te slepen. Doen vrouwen dat ook? leuk onderwerp heeft Else aangereikt zeg.

Als ik naar mijn eigen praktijk kijk, en ik vind iets niet mooi van hetgeen de andere sexe draagt, haal ik er niet zo snel de zinsnede "Wij vrouwen houden niet van..." bij om mijn eigen mening nog eens kracht bij te zetten. Waarom zou je? Er wordt toch om mijn mening gevraagd? Laatst had iemand een baardje laten staan en ik vond het er maar ouwelijk uitzien. Hij vertelde dat hij er veel complimenten over kreeg. Ik heb hem gezegd dat ik hem liever zonder baard zag. Je kan dan toch niet zeggen: vrouwen houden niet zo van mannen met baarden, of vrouwen vinden het niet sexy want er zijn legio vrouwen die dat wel vinden.

> Eigenwijs of stekeblind hoor ik daar het verscholen compliment in: Jouw gezicht mag gezien worden. Wat hij eigenlijk bedoelde bleek later: je lijkt op een schooljuf zo, en daar vallen mannen niet zo op.<

LOL

Sommige mannen zijn nu eenmaal wat ge´ntimideerd door vrouwen met een krachtige uitstraling. Ik heb voorin mijn agenda ter inspiratie een ansichtkaart van Rosie the Riveter ('we can do it!'), en haar opgestroopte en mouwen en boze blik hebben nogal eens collega's afgeschrikt. De mannelijke dan!

Complimenten zijn eng. Vond ik vooral toen ik negentien was. Wat moest ik met de opmerking dat ik een Griekse neus had. Hoe ziet zo'n neus eruit ?? Was dat fijn of erg? We kregen thuis geen complimenten want daar werd je ijdel van, had dus niet geleerd een complimentje elegant te incasseren. Ben benieuwd naar de ins and outs van dit boekje.





 


Iemand die weet hoe vrouwen communiceren is Agnes Verbiest. Ze ontwikkelde het vak genderlingu´stiek en bestudeert hoe mannen en vrouwen verschillend omgaan met taal. Inmiddels heeft ze ook een boek geschreven over complimenten: 'Als ik jou toch niet had!' Ook bij complimenten blijkt dat mannen en vrouwen verschillend in elkaar zitten.
Wereldomroep. (Interview valt te beluisteren)

Bespreking van dit boek bij 
de Noodles

Het gaat gelukkig wel beter met ons taalgebruik, aldus Agnes Verbiest, doctor in de taalbeheersing. "We zijn ons de afgelopen jaren bewuster geworden van uitdrukkingen waarin vrouwen ondergewaardeerd worden. We spreken niet meer over een 'commissie van wijze mannen', maar over een 'commissie van wijzen' en 'mensuren' in plaats van 'manuren'.
Verbiest over
beeldvorming bij mannen en vrouwen bij 
OpGelijkeVoet.nl 

Boekgrrls

Laatste keer bijgewerkt: 11/05/05  Eisjen

Terug naar top pagina