Anton Valens: Meester in de hygiŽne



Ik heb ontzettend genoten van dit boek. Ik wil het op mijn plank hebben, om het terug te kunnen lezen. Het sluit aan bij mijn eigen ervaringen bij oudere mensen, waardoor ik wel bevooroordeeld was. Hoe zou iemand die geen enkele affiniteit met ouderen en/of de thuiszorg heeft dit boek lezen?

Het is een verhalenbundel, maar omdat het de belevenissen zijn van een arme kunstenaar in opleiding, die zijn geld verdient door te werken voor de thuiszorg, vormen ze toch een geheel. De verhalen zijn realistisch, weergaven van een harde werkelijkheid. Ik denk niet dat Valens het bedoeld heeft als een kritiek op de thuiszorg, maar het zit er wel in. Zijn hoofdpersoon, Bonne, is een man met hart voor de mensen. Hij werkt voor ze, maar probeert ze ook te helpen voorzover ze het toelaten. Het is een schrijnende wereld waarin de oudere het moet zien te redden, maar met een hulp als Bonne zijn ze goed af. Dat is meteen het probleem van Bonne: hij raakt teveel betrokken bij zijn cliŽnten, zijn persoonlijke leven lijdt eronder. En hij heeft het al niet makkelijk: zijn vriendin gaat bij hem weg en zijn schilderkunst loopt niet altijd op rolletjes. Hij vertelt vol humor over zijn werk, vooral het stuk dat gaat over ramen lappen..ik doe dat werk nu met heel andere ogen!! Hij vertelt over zijn cliŽnten, over de eigenaardigheden van de individuen, over hun goede en slechte eigenschappen en hoe hij daar mee omgaat. Hij laat de mensen in hun waarde, probeert erachter te komen waarom mensen zijn zoals ze zijn, het zijn prachtige schetsen. Je gaat als lezer van de mensen houden.

Mijn favoriete verhaal gaat over de hoogbejaarde meneer Ripmeester, ex-PTT-er met een apart taalgebruik. Hij was op aandringen van zijn nu overleden vrouw met haar verhuisd naar een aanleunwoning, maar voelde zich er helemaal niet thuis. 'ik hoor hier niet thuis, stelde hij onomwonden. Een man van eenennegentig die zich niet thuis voelt in een bejaardenhuis heeft bij mij een streepje voor. 'nee. Het is net een gevangenis'(--)hij gebaarde naar buiten. 'Het is een dooie boel hier. Er is niet veel animo. Als je hier loopt, je ziet geen sterveling. Moet je op de winterdag kijken: dan sta je naar de lucht te zien en naar de aarde te luisteren. Bah, het is zo wisselvallig. Ik woon hier doodsaai, bah.'

"De wc-pot verspreidde een penetrante stank. Ripmeester leek het niet te deren, evenmin als de bruingevlekte lakens op het bed. Een aanbod tot verschoning werd resoluut van de hand gewezen. "de werkvrouw heeft er anderweeks nieuw goed opgelegd." Ripmeesters persoonlijke hygiŽne was, nou ja, persoonlijk te noemen. Hij leek me een knorrige, licht aangebrande man en om hem niet meteen tegen me in het harnas te jagen, liet ik het voorlopig bij het oude."

Op een dag heeft Ripmeester een opmerking over de stank in de wc en Bonne oppert dat hij misschien zou kunnen gaan zitten bij het plassen. "hogelijk verbaasd keek hij me aan: 'zitten? 'ja. Ze doen de bril omlaag en daar gaan ze op zitten. Dat is beter, in het kader van de hygiŽne.' Ripmeester zweeg. Ik wees hem ook op het nut van de doorspoelknop. Even meende ik een schaduw achter de brillenglazen waar te nemen, maar misschien beeldde ik het me in. 'dus ik moet de gedachte in mijn hersenpan houden?' vroeg hij na een tijdje. 'als u van de stank af wil... 'Ik zal uw wensen vervullen. Ik zal u tegemoet komen.' Na deze verklaring draaide hij zich langzaam om met de bedoeling zich uit de voeten te maken. Maar hij bedacht zich, hield halt en onderwierp mijn gestalte wederom aan een indringend onderzoek. 'Zo,' sprak hij, 'dus u bent ook al een dokter, of een meester in de hygiŽne...' 

Marjo 

Bonne is kunstschilder in opleiding. Om geld bij te verdienen werkt hij bij de Thuiszorg. Dit houdt in dat hij veelal schoonmaakt bij bejaarde mensen die allemaal hun hebbelijkheden hebben. De studie wil niet erg lukken evenmin het vinden van een vriendin. Het werk ziet de tobbende Bonne als een welkome afleiding. Gefascineerd luistert hij naar de verhalen van de bejaarden zoals mevrouw Wagtho die zelf haar hele leven schoongemaakt had. Wagtho is een onverwoestbare sterke en nuchtere vrouw waar Bonne langzamerhand enorm respect voor krijgt. Zij op haar beurt laat heel langzaam Bonne toe in haar leven en vertelt bij stukjes en beetjes over haar werkzame leven. Of de verhalen van Ripmeester een oude, zich slechtverzorgdende man. Die een ware held is geweest voor zijn moeder. Of mevrouw Nieuwklap met haar dwergparkiet Peter. Nieuwklap converseerde via haar parkiet, als zij iets moeilijk vond om te zeggen dan zei ze : "Petertje vind deze meneer niet echt goed stofzuigen, hŤ Petertje". Kortom bejaarde mensen in soorten en maten, vrolijke, depressieve, zorgelijke, pientere, dementerende, heldere, slonzige mensen. Ondertussen lees je mondjesmaat over het privťleven van Bonne en zijn schilderwerk.

Op zich is het goed geschreven, het zijn leuke verhalen maar het komt veel op hetzelfde neer. Een enkele keer wordt uitvoerig het schoonmaakwerk beschreven, uniek is het verhaal over ramen lappen en de technieken die Bonne zich aangeleerd heeft. Soms weten de mensen de boel sneller vuil te krijgen dan Bonne kan schoonmaken. Alle middelen die hij gebruikt bij het schoonmaken worden besproken en de strijd tegen de soms behoorlijke stank die in de woningen hangt. Het zijn goede verhalen, in mooie stijl geschreven maar ik merkte wel dat ik moeite had met verder lezen. Het is een boek dat je oppakt, een paar verhalen leest en weer even weglegt. Persoonlijk denk ik dat Valens heel goed een hele roman kan schrijven. De personages zijn daar interessant genoeg voor maar nu begon je net de hebbelijkheden van iemand te waarderen en werd je nieuwsgierig naar het leven van de cliŽnten en dan was het verhaal afgelopen om aan de volgende cliŽnt te beginnen. Ook erg beeldend waren de beschrijvingen van de huizen van de cliŽnten, je zag ze zitten aan hun tafel met pluche kleed, of de kasten volgestopt met dozen met herinneringen, de vele prullaria. Het waren veel verhalen over oude mensen en hun aftakeling, Thuiszorg zal daar ook veelal voor nodig zijn, maar een beetje meer afwisseling aan cliŽnten was het boek ten goede gekomen.



Dettie

 


ISBN 9045703912 
Ingenaaid, 
285 pagina's 
Verschenen: mei 2004
Uitgeverij Augustus

antonvalens.com


Anton Valens (1964) volgde de opleiding schilderen aan de Rietveld Academie en aan de Rijksacademie. Hij combineerde zijn studie met werken in de Thuiszorg in Amsterdam. Meester in de hygiŽne is zijn eerste boek.  


Portret van Mevrouw M

 

Doe mee en stem op uw debutant

Boekgrrls

Laatste keer bijgewerkt: 23/07/05  Eisjen

Terug naar top pagina