Rosenboom stemt tot nadenken
De Kellendonk Lezingen zijn opgedragen aan de in 1990 overleden
schrijver Frans Kellendonk die met zijn roman Mystiek Lichaam nogal wat
stof deed opwaaien indertijd. Half februari van dit jaar was het Thomas
Rosenboom die zijn zegje deed. Hij hield, volgens zijn uitgever, een
pleidooi voor de verlegenheid. Dat deed hij volgens mij niet. Thomas
Rosenboom pleitte met veel humor voor zelfbeheersing en deed een oproep
tot opvoeding in de traditionele zin van het woord. Een pamflet, een
essay. Rosenboom nam de vrijheid op basis van zijn waarnemingen
conclusies te trekken. Nee, dat is niet wetenschappelijk. Maar ach, dat
wordt van pedagogie in zijn geheel gezegd. Rosenboom is in goed
gezelschap. Een scherp waarnemer ook. En ja, misschien is het bij u in
het gezin anders… maar dan gaat het wel zo bij de buren.
Rosenboom signaleert dat moderne Nederlanders zich onderscheiden op drie
punten
- De Nederlander denkt dat hij overal recht op
heeft en dat om hem draait
- De Nederlander is ongeremd
- De Nederlander denkt rest van de wereld hem
geweldig vindt.
Wat is hiervan de oorzaak? Opvoeding, betoogt Rosenboom. Het kind is
door de jaren heen een centrale positie gaan innemen in de wereld van de
volwassenen en leeft nu zelfs naast die wereld. Dat is op zich geen
nieuwe constatering. Al in 1975 schreef Lea Dasberg (historisch pedagoge)
over dit fenomeen in haar boekje Grootbrengen door Kleinhouden en
waarschuwde zij voor de gevaren voor de opvoeding. Maar Rosenboom is
geen pedagoog en verbindt er andere conclusies aan. Rosenboom: wat
begint met je zin krijgen wordt vanzelf een recht hebben. Vroeger, en
Rosenboom haalt vele herkenbare voorbeelden aan, móesten kinderen van
alles. Ze moesten bijvoorbeeld naar de kerk. Ze mochten ook van alles
niet, bijvoorbeeld praten als volwassenen praten. Vroeger, en Rosenboom
heeft het dan over zijn (en mijn) jeugd leerden kinderen hun eerste
impulsen onderdrukken, zich inhouden. Hij breekt een lans voor
geremdheid, afstand houden en geduld. Rosenboom realiseert zich dat dit
voelt als het tegenovergestelde van vrijheid, maar het zal uiteindelijk
vrijheid geven.
Rosenboom verliest zich vervolgens in voorbeelden van ongeremd gedrag.
Voor mensen zoals ik (pedagoog, geen kinderen, zich minstens één keer
per week ergerend aan de resultaten van het grootbrengen dat het
opvoeden heeft vervangen) is dat heerlijk om te lezen. Aan den
Schandpaal! Eindelijk Geregtigheid! Maar zonder gekheid: je moet er om
gniffelen, maar eigenlijk is het treurig. Van peuter tot puber en verder
wordt het kind volgegoten met bewondering. Terzijde maar beslist terzake:
dit geldt ook voor de allochtone jeugd, waar vooral de jongens ongeremd
hun gang kunnen gaan bij een moeder die de kleine mannetjes bewondert en
niet corrigeert. Integratie is hier niet echt het antwoord op (wat is
dat trouwens?), maar gewoon vertellen: zorg dat uw kinderen zich niet
misdragen, voed ze op! Het heeft een cultuur van opwinding gecreëerd.
Komt de bewondering niet, dan schiet de opwinding door naar woede,
razernij en geweld. Vraagt Rosenboom zich af: is er nog verschil tussen
een zingende, een scheldende en een huilende Nederlander?
Rosenboom constateert ook dat kinderen, de jeugd, voortdurend geluid
maken en ja, dat had ik met hem geconstateerd. Hier in de buurt is het
overdag buiten lekker rustig, behalve tijdens de speelkwartieren. Na
vieren is er een voortdurend, permanent en continu gegil, gekrijs en
geschreeuw van kinderen. Is dat springen, schreeuwen, trekken niet
gewoon een beetje uitleven van de jeugd, beetje uiten? Nee, zegt,
Rosenboom. De ware opwinding, met name in de kunst, ontstaat bij de
gratie van je inhouden, de uitgestelde bevrediging. Wie springt en
schreeuwt uit zich niet, maar kán zich juist niet uiten, die voelt
niets meer, alleen zijn eigen opwinding.
Rosenboom haalt voorbeelden aan van jeugd in buitenland, waarvan je
misschien kunt denken dat het je reinste verzinsels zijn. Was het maar
waar! Ook ik heb ze in de musea gezien, de groepjes Franse, Spaanse en
Belgische kinderen die luisteren naar een leraar. Om maar eens wat te
noemen. Denkend aan Holland denkt Rosenboom aan het buitenland. Zijn
Nederland ligt direct over de grens. Denkend aan dit pamflet van
Rosenboom zie ik dat de jaren zestig en de antiautoritaire opvoeding nog
lang niet voorbij zijn. Hou op met het onderhandelen en stel grenzen! En
wilt u weten waarom nog meer? Lees dan vooral ‘Denkend aan Holland’
van Thomas Rosenboom. (uitgegeven bij Querido)
yvonnep
 Jeetje,
en wat voor een zegje zeg, dank je voor dit
stuk. Terug denkend aan augustus 1993 de dag dat mijn
'buitenlandse' kinderen met een opengezakte mond
stonden in hun nieuwe Nederlandse scholen/klassen (bij 'keurig' door en
door aanbeden Heemsteedse kinderen) en dachten dat ze in een dol
toneelstuk terecht waren gekomen...Hoorde ik Chris, 11, later tegen Mijn,
10, zeggen:'I don't think that these Dutch kids know that shit means
poep, Mijn'.....vergeet ik nooit. E n dat ze moesten vechten om hun jas op
te hangen en moesten vechten om bij hun bank te komen en toen Chris 2
jaar later naar de middelbareschool ging heb ik Mijn ook van die school
gehaald en kon ze gelukkig groep 8 nog doen op de Montessori en hebben
ze daar mijn arme kind weer 'opgebouwd'...
Was zwaar en jammer voor mijn kinderen alle 3 in de twintig nu, maar zij
zijn gelukkig veel flexibeler dan ik en gewend geraakt aan de 'shit'
generatie om hen heen ;) en hebben daar tussen in toch een paar
ontzettende leuke vrienden gevonden.
Zo
herkenbaar dit verhaal van Chris en Mijn. Toen ik met mijn kinderen in
1991, komend van de Frans Internationale School in diverse landen, naar
Nederland kwam schrok ik me werkelijk te pletter. Geen discipline. Niet
bij de onderwijzers op de lagere school waar de jongsten nog even naar
toegingen. Pauzes liepen rustig uit, en al helemaal niet bij de kinderen
die de meest verschrikkelijke dingen zeiden waar de onderwijzer bij
stond en die daar helemaal niets van zei. Na een paar weken kwam ik
vragen hoe of het ging. "Oh prima. Ze liggen op elk niveau voor,
maar zijn verbaal niet assertief genoeg"....... Dat laatste kon ik
me levendig voorstellen want ook mijn mond zakte open toen ik een kind
een medeleerling hoorde uitschelden voor "afgeneukte teddybeer".
Op de middelbare school vertelde de klasseleraar
me over mijn oudste "nog nooit zo'n beleefde leerling gehad".
Wat is er met Nederland aan de hand, dacht ik. Wij hebben ze gewoon
ouderwets disciplinair opgevoed. Ouderen zijn u, je spreekt met twee
woorden en smerige taal wordt er niet gesproken. Verbijsterd was ik over
het overgrote deel van de kinderen die in huis kwamen. Ze stelden zich
niet voor, gaven me geen hand en ik mocht blij zijn als ze me groetten
als ik ze ergens in huis tegenkwam. Vreselijk. Waarom moet dit zo en
waaruit is die gedachte gekomen dat je de gewone basis omgangsvormen
niet aan hoeft te leren.
Het is niet alleen een Nederlands probleem, alle opvoedshows op tv komen
op hetzelfde neer: ouders overleggen met hun kinderen waar ze regels
moeten stellen. En niet alleen ouders: laatst stond ik met mijn moeder in
een bus, het was druk want vakantie en ze was niet de enige oudere dame
die moest staan terwijl er aardig wat kinderen lui op de stoelen hingen.
Vroeger hingen er nog van die bordjes in bus en tram: 'Opstaan voor
iemand, misstaat niemand', dat moeten ze maar weer invoeren. Eén oma
durfde aan kleinzoon (jaar of vijf) te vragen of hij misschien bij oma op
schoot wilde zodat 'die mevrouw' (mijn moeder) kon zitten. Daar had
kleinzoon helemaal geen zin in, hij sloeg de armpjes stevig over elkaar en
trok de mondhoeken naar beneden en zei afgemeten 'nee'. Einde discussie.
Oma keek even hulpeloos naar ons en vervolgens gegeneerd naar buiten. Je
kan er om lachen en je kan er om huilen maar het meest schokkende is nog
wel dat deze oma zoals ook zoveel ouders gewoon bang zijn voor hun
(klein-)kinderen. Bang dat ze gaan jengelen en krijsen en dus krijgen ze
voortdurend hun zin. Aan de andere kant: terug naar vroeger waar je een
kind wel mocht zien maar niet mocht horen hoeft toch ook niet? Het hoeven
niet allemaal van die bedeesde, schuchtere Roosenboompjes te zijn, wat zou
het dan een saaie boel worden.
Dat
is niet de consequentie van "disciplinair" opvoeden. Je wordt
er niet bedeesd van als je leert op te staan voor oudere mensen. Je
wordt er een beter mens van. Ik zou mijn kinderen alles behalve bedeesd
willen noemen.
Door hun goede omgangsvormen
hebben ze het ook in het gewone leven makkelijker, daar ben ik van
overtuigd. Want iedereen wil graag op
beleefde wijze
benaderd worden. Bedeesd heb ik ze echter nog nooit mee
gemaakt.
Ik
verwees ook niet naar jouw opvoedingmethodes ;-) maar naar Roosenboom
zelf die naar mijn mening een beetje doorslaat met zijn pleidooi voor
voortdurende ingehoudenheid. Lijkt me ook niet gezond.
Ja,
het is toch wel een Nederlands probleem vergeleken met andere Europese
landen. Die opvoedkundige
programma's gaan over baby tot schoolgaande leeftijd,
eenmaal op de lagere school zijn daar wel regels en
die ontbreken nu net hier in Nederland. Heel jammer voor de kinderen die
geen grenzen leren kennen en veel wel ellendige mensen worden in
ellendige levens. Veel groeten van een boekgrrl die ook alles behalve
bedeesde kinderen heeft God zij dank. Wel een erg bedeesd kind kreeg
hier op de lagere school omdat ze
gepest werd en de chaos niet meer te overzien was voor haar. "en de
school kon er niets aan doen" en het kind moest maar naar een
psycholoog. Gelukkig naar veel speurwerk vonden we de Haarlemse
Montessori, veel vrijheid binnen een netwerk van regels, is natuurlijk
ook geen Nederlands systeem....
|
Thomas
Rosenboom werd op 8 januari 1956 geboren in Doetinchem. Hij studeerde
filosofie in Nijmegen en Nederlands in Amsterdam. In 1983 debuteerde hij
met de verhalenbundel 'De mensen thuis'.
Literair
Nederland
Frans Kellendonk
Naast zijn academische carrière als Engels taal- en letterkundige
schreef Kellendonk enkele verhalen en romans die hem kortstondige
literaire faam opleverden. Zijn stilistische vaardigheid werd geroemd;
zijn cultuurkritiek vaak verguisd. Kellendonks vermeend neo-conservatieve
wereldbeeld, met een herwaardering van traditionele waarden, was in het
Nederland van de jaren tachtig verre van modieus.
Wikipedia
Recensie van Lea Dasbergs ‘Grootbrengen door kleinhouden’
Deels een actualisering van Dasbergs eigen theorie: Grenzen
|
