Rosenboom, Thomas - Denkend aan Holland - Pamflet


Rosenboom stemt tot nadenken

De Kellendonk Lezingen zijn opgedragen aan de in 1990 overleden schrijver Frans Kellendonk die met zijn roman Mystiek Lichaam nogal wat stof deed opwaaien indertijd. Half februari van dit jaar was het Thomas Rosenboom die zijn zegje deed. Hij hield, volgens zijn uitgever, een pleidooi voor de verlegenheid. Dat deed hij volgens mij niet. Thomas Rosenboom pleitte met veel humor voor zelfbeheersing en deed een oproep tot opvoeding in de traditionele zin van het woord. Een pamflet, een essay. Rosenboom nam de vrijheid op basis van zijn waarnemingen conclusies te trekken. Nee, dat is niet wetenschappelijk. Maar ach, dat wordt van pedagogie in zijn geheel gezegd. Rosenboom is in goed gezelschap. Een scherp waarnemer ook. En ja, misschien is het bij u in het gezin anders… maar dan gaat het wel zo bij de buren. 

Rosenboom signaleert dat moderne Nederlanders zich onderscheiden op drie punten 

  1. De Nederlander denkt dat hij overal recht op heeft en dat om hem draait 
  2. De Nederlander is ongeremd 
  3. De Nederlander denkt rest van de wereld hem geweldig vindt.


Wat is hiervan de oorzaak? Opvoeding, betoogt Rosenboom. Het kind is door de jaren heen een centrale positie gaan innemen in de wereld van de volwassenen en leeft nu zelfs naast die wereld. Dat is op zich geen nieuwe constatering. Al in 1975 schreef Lea Dasberg (historisch pedagoge) over dit fenomeen in haar boekje Grootbrengen door Kleinhouden en waarschuwde zij voor de gevaren voor de opvoeding. Maar Rosenboom is geen pedagoog en verbindt er andere conclusies aan. Rosenboom: wat begint met je zin krijgen wordt vanzelf een recht hebben. Vroeger, en Rosenboom haalt vele herkenbare voorbeelden aan, móesten kinderen van alles. Ze moesten bijvoorbeeld naar de kerk. Ze mochten ook van alles niet, bijvoorbeeld praten als volwassenen praten. Vroeger, en Rosenboom heeft het dan over zijn (en mijn) jeugd leerden kinderen hun eerste impulsen onderdrukken, zich inhouden. Hij breekt een lans voor geremdheid, afstand houden en geduld. Rosenboom realiseert zich dat dit voelt als het tegenovergestelde van vrijheid, maar het zal uiteindelijk vrijheid geven.

Rosenboom verliest zich vervolgens in voorbeelden van ongeremd gedrag. Voor mensen zoals ik (pedagoog, geen kinderen, zich minstens één keer per week ergerend aan de resultaten van het grootbrengen dat het opvoeden heeft vervangen) is dat heerlijk om te lezen. Aan den Schandpaal! Eindelijk Geregtigheid! Maar zonder gekheid: je moet er om gniffelen, maar eigenlijk is het treurig. Van peuter tot puber en verder wordt het kind volgegoten met bewondering. Terzijde maar beslist terzake: dit geldt ook voor de allochtone jeugd, waar vooral de jongens ongeremd hun gang kunnen gaan bij een moeder die de kleine mannetjes bewondert en niet corrigeert. Integratie is hier niet echt het antwoord op (wat is dat trouwens?), maar gewoon vertellen: zorg dat uw kinderen zich niet misdragen, voed ze op! Het heeft een cultuur van opwinding gecreëerd. Komt de bewondering niet, dan schiet de opwinding door naar woede, razernij en geweld. Vraagt Rosenboom zich af: is er nog verschil tussen een zingende, een scheldende en een huilende Nederlander?

Rosenboom constateert ook dat kinderen, de jeugd, voortdurend geluid maken en ja, dat had ik met hem geconstateerd. Hier in de buurt is het overdag buiten lekker rustig, behalve tijdens de speelkwartieren. Na vieren is er een voortdurend, permanent en continu gegil, gekrijs en geschreeuw van kinderen. Is dat springen, schreeuwen, trekken niet gewoon een beetje uitleven van de jeugd, beetje uiten? Nee, zegt, Rosenboom. De ware opwinding, met name in de kunst, ontstaat bij de gratie van je inhouden, de uitgestelde bevrediging. Wie springt en schreeuwt uit zich niet, maar kán zich juist niet uiten, die voelt niets meer, alleen zijn eigen opwinding.

Rosenboom haalt voorbeelden aan van jeugd in buitenland, waarvan je misschien kunt denken dat het je reinste verzinsels zijn. Was het maar waar! Ook ik heb ze in de musea gezien, de groepjes Franse, Spaanse en Belgische kinderen die luisteren naar een leraar. Om maar eens wat te noemen. Denkend aan Holland denkt Rosenboom aan het buitenland. Zijn Nederland ligt direct over de grens. Denkend aan dit pamflet van Rosenboom zie ik dat de jaren zestig en de antiautoritaire opvoeding nog lang niet voorbij zijn. Hou op met het onderhandelen en stel grenzen! En wilt u weten waarom nog meer? Lees dan vooral ‘Denkend aan Holland’ van Thomas Rosenboom. (uitgegeven bij Querido) 

yvonnep


Jeetje, en wat voor een zegje zeg, dank je voor dit
stuk. Terug denkend aan augustus 1993 de dag dat mijn
'buitenlandse' kinderen met een opengezakte mond
stonden in hun nieuwe Nederlandse scholen/klassen (bij 'keurig' door en door aanbeden Heemsteedse kinderen) en dachten dat ze in een dol toneelstuk terecht waren gekomen...Hoorde ik Chris, 11, later tegen Mijn, 10, zeggen:'I don't think that these Dutch kids know that shit means poep, Mijn'.....vergeet ik nooit. E
n dat ze moesten vechten om hun jas op te hangen en moesten vechten om bij hun bank te komen en toen Chris 2 jaar later naar de middelbareschool ging heb ik Mijn ook van die school gehaald en kon ze gelukkig groep 8 nog doen op de Montessori en hebben ze daar mijn arme kind weer 'opgebouwd'...
Was zwaar en jammer voor mijn kinderen alle 3 in de twintig nu, maar zij zijn gelukkig veel flexibeler dan ik en gewend geraakt aan de 'shit' generatie om hen heen ;) en hebben daar tussen in toch een paar ontzettende leuke vrienden gevonden.

Zo herkenbaar dit verhaal van Chris en Mijn. Toen ik met mijn kinderen in 1991, komend van de Frans Internationale School in diverse landen, naar Nederland kwam schrok ik me werkelijk te pletter. Geen discipline. Niet bij de onderwijzers op de lagere school waar de jongsten nog even naar toegingen. Pauzes liepen rustig uit, en al helemaal niet bij de kinderen die de meest verschrikkelijke dingen zeiden waar de onderwijzer bij stond en die daar helemaal niets van zei. Na een paar weken kwam ik vragen hoe of het ging. "Oh prima. Ze liggen op elk niveau voor, maar zijn verbaal niet assertief genoeg"....... Dat laatste kon ik me levendig voorstellen want ook mijn mond zakte open toen ik een kind een medeleerling hoorde uitschelden voor "afgeneukte teddybeer".  Op de middelbare school vertelde de klasseleraar me over mijn oudste "nog nooit zo'n beleefde leerling gehad". Wat is er met Nederland aan de hand, dacht ik. Wij hebben ze gewoon ouderwets disciplinair opgevoed. Ouderen zijn u, je spreekt met twee woorden en smerige taal wordt er niet gesproken. Verbijsterd was ik over het overgrote deel van de kinderen die in huis kwamen. Ze stelden zich niet voor, gaven me geen hand en ik mocht blij zijn als ze me groetten als ik ze ergens in huis tegenkwam. Vreselijk. Waarom moet dit zo en waaruit is die gedachte gekomen dat je de gewone basis omgangsvormen niet aan hoeft te leren. 

Het is niet alleen een Nederlands probleem, alle opvoedshows op tv komen op hetzelfde neer: ouders overleggen met hun kinderen waar ze regels moeten stellen. En niet alleen ouders: laatst stond ik met mijn moeder in een bus, het was druk want vakantie en ze was niet de enige oudere dame die moest staan terwijl er aardig wat kinderen lui op de stoelen hingen. Vroeger hingen er nog van die bordjes in bus en tram: 'Opstaan voor iemand, misstaat niemand', dat moeten ze maar weer invoeren. Eén oma durfde aan kleinzoon (jaar of vijf) te vragen of hij misschien bij oma op schoot wilde zodat 'die mevrouw' (mijn moeder) kon zitten. Daar had kleinzoon helemaal geen zin in, hij sloeg de armpjes stevig over elkaar en trok de mondhoeken naar beneden en zei afgemeten 'nee'. Einde discussie. Oma keek even hulpeloos naar ons en vervolgens gegeneerd naar buiten. Je kan er om lachen en je kan er om huilen maar het meest schokkende is nog wel dat deze oma zoals ook zoveel ouders gewoon bang zijn voor hun (klein-)kinderen. Bang dat ze gaan jengelen en krijsen en dus krijgen ze voortdurend hun zin. Aan de andere kant: terug naar vroeger waar je een kind wel mocht zien maar niet mocht horen hoeft toch ook niet? Het hoeven niet allemaal van die bedeesde, schuchtere Roosenboompjes te zijn, wat zou het dan een saaie boel worden.

Dat is niet de consequentie van "disciplinair" opvoeden. Je wordt er niet bedeesd van als je leert op te staan voor oudere mensen. Je wordt er een beter mens van. Ik zou mijn kinderen alles behalve bedeesd willen noemen. Door hun goede omgangsvormen hebben ze het ook in het gewone leven  makkelijker, daar ben ik van overtuigd. Want iedereen wil graag op beleefde wijze benaderd worden. Bedeesd heb ik ze echter nog nooit mee gemaakt.

Ik verwees ook niet naar jouw opvoedingmethodes ;-) maar naar Roosenboom zelf die naar mijn mening een beetje doorslaat met zijn pleidooi voor voortdurende ingehoudenheid. Lijkt me ook niet gezond.

Ja, het is toch wel een Nederlands probleem vergeleken met andere Europese landen. Die opvoedkundige programma's gaan over baby tot schoolgaande leeftijd, eenmaal op de lagere school zijn daar wel regels en die ontbreken nu net hier in Nederland. Heel jammer voor de kinderen die geen grenzen leren kennen en veel wel ellendige mensen worden in ellendige levens. Veel groeten van een boekgrrl die ook alles behalve bedeesde kinderen heeft God zij dank. Wel een erg bedeesd kind kreeg hier op de lagere school omdat ze gepest werd en de chaos niet meer te overzien was voor haar. "en de school kon er niets aan doen" en het kind moest maar naar een psycholoog. Gelukkig naar veel speurwerk vonden we de Haarlemse Montessori, veel vrijheid binnen een netwerk van regels, is natuurlijk ook geen Nederlands systeem....

 




 


Thomas Rosenboom werd op 8 januari 1956 geboren in Doetinchem. Hij studeerde filosofie in Nijmegen en Nederlands in Amsterdam. In 1983 debuteerde hij met de verhalenbundel 'De mensen thuis'.
Literair Nederland

Frans Kellendonk
Naast zijn academische carrière als Engels taal- en letterkundige schreef Kellendonk enkele verhalen en romans die hem kortstondige literaire faam opleverden. Zijn stilistische vaardigheid werd geroemd; zijn cultuurkritiek vaak verguisd. Kellendonks vermeend neo-conservatieve wereldbeeld, met een herwaardering van traditionele waarden, was in het Nederland van de jaren tachtig verre van modieus.
Wikipedia

Recensie van Lea Dasbergs ‘Grootbrengen door kleinhouden

Deels een actualisering van Dasbergs eigen theorie: Grenzen

Boekgrrls

Laatste keer bijgewerkt: 21/06/05  Eisjen

Terug naar top pagina