Hoewel het mij al snel duidelijk werd dat dit geen boek voor mij was en ik
daarin werd bevestigd door een aantal andere boekgrrls, die het boek ook
saai vonden, heb ik toch maar doorgezet en De Profielschets van Joke J.
Hermsen uitgelezen, puur alleen maar omdat ik het zo'n leuk mens vind en
in de hoop dat het verder lezen alsnog beloond zou worden. Helaas niet...
Waar gaat het boek over? (en ik knip-plak weer even van de
bol.com-site):
De vakgroep Wijsbegeerte van de Amsterdamse universiteit gaat een nieuwe
hoogleraar aanstellen. Geen sinecure, gezien de richtingenstrijd en
onderlinge vetes die er heersen. Over één ding is men het echter eens: de
nieuwe hoogleraar moet een vrouw zijn. Bernt Brakhoven, plaatsvervangend
voorzitter van de vakgroep, heeft al een vrouw op het oog: een Italiaanse
filosofe naar wie meer dan alleen zijn intellectuele begeerte uit gaat.
Behendig laverend tussen schaamteloos nagejaagd eigenbelang en verziekte
sociale verhoudingen, denkt hij zijn eigen koers te kunnen varen.
Ondertussen volgt de lezer wat er zich terzelfdertijd afspeelt in het
hoofd van Ella, een buiten de vakgroep gevallen promovenda (tevens de
echtgenote van Bernt Brakhoven en moeder van het angstige en verlegen
jongentje Tobias), die werkloos en lusteloos vegeteert in een
nieuwbouwwijk ergens in een randstedelijk suburbia. Haar eenzaamheid,
gefnuikte illusies en hardnekkige herinneringen aan gewelddadigheden in de
huiselijke kring komen messcherp naar voren tijdens een lange sessie bij
haar psychiater.
In feite heeft het verhaal 2 hoofdpersonen, Bernt Brakhoven (hoogleraar
fenomenologie) en zijn vrouw Ella (is al jaren zgn. aan het werken aan het
proefschrift, maar heeft daar eigenlijk al jaren geleden de brui
aangegeven en is in feite huismoeder (ergens in de polder). Bernt en Ella
worden apart geportretteerd en niet tesamen, behalve dan misschien in
herinneringen van Ella. Bernt is een man die in feite alleen maar zijn
eigen lusten najaagt en dit tot in het extreme. Hij probeert de
profielschets (vandaar de titel) van een nieuwe hoogleraar te laten
aansluiten op zijn minnares, een Italiaanse hoogleraar. Als hem dat
uiteindelijk lukt (en we vele langdradige beschrijvingen van de bewuste
vergadering waarin de knopen moeten worden doorgehakt over de
profielschets hebben moeten lezen) gaat hij halsoverkop naar Parijs, waar
zijn zgn. minnares congresseert. Hij treft haar echter in bed aan met zijn
baas. Hij is een illusie armer en wij als lezers hebben dat allang zien
aankomen (ze beantwoordde zijn mails nauwelijks meer nadat hij een
origineel idee van haar had toegeeigend). Bernt voelt zich ook belazerd
door zijn baas, die hem steunde in de ideeen van Bernt over de
profielschets. In Parijs snapt Bernt eindelijk waarom.
Mijn hemel: wat een
loser.... en wat een doorzichtig en "arm" verhaal. Bernt heeft Ella al na
3 maanden relatie verlaten, althans in emotionele zin. Hij is uiteindelijk
wel met haar getrouwd omdat ze van hem in verwachting was. Al die jaren
(door de week is hij in Amsterdam en niet bij zijn gezin) heeft ze de drie
eerste maanden van hun relatie als houvast omarmd en al die 10 jaren is
zij geestelijk afgegleden en verworden tot een vrouw die drank nodig heeft
om moed te verzamelen om de simpelste dingen te doen. Op de bank bij de
psychiater blijkt dat ze vroeger van alles heeft meegemaakt en dat dat de
reden is waarom zij zo doet.
Maar eind goed, redelijk goed: Doordat Tobias
(zoontje Ella en Bernt) niet is opgehaald van school door Bernt (die
halsoverkop naar Parijs is vetrokken), is Tobias met een vriendje van
school weggelopen en op het ijs gaan spelen en door het ijs gezakt. En dan
weet ze dat ze zal doorgaan..... Ble, ble, goedkoop verhaal qua ideeen en
verhaallijn en saai geschreven.
Zelfs het filosofische pleidooi van een
van de vakgroepleden voor een vrouwelijke hoogleraar kon me niet boeien.
Volgens een artikel uit Filosofiemagazine probeert Hermsen een beeld te
geven van het Amsterdamse en Tilburgse universitair-filosofie wereldje en
dat is niet opbeurend. Het idee van het boek (hoogleraard helpt vriendin
aan een baan) is echt gebeurd en dat is natuurlijk belachelijk, maar
helaas gebeurt dat nog steeds overal.... en ik vind dat geen sterk gegeven
meer. Althans: Hermsen werkt het niet sterk uit.
Dit bezoek zou een
sleutelroman zijn over macht, incompetentie en seksisme. Tja, dat zal het
ongetwijfeld ziijn... Het enige wat ik van dit boek meeneem (maar dat wist
ik al lang) dat je je niet aan illusies moet vastklampen (als zijn
Italiaanse minnares maar de nieuwe baan krijgt, heeft Bernt het weer naar
zijn zin aan de universiteit en kan hij het leven weer aan en zal minder
cocaine snuiven......). Als dan, als dan-denken (zo noem ik dat maar)
heeft geen zin.
Marjan
|
Joke J. Hermsen
is hoofdredacteur van Boekman,
tijdschrift voor kunst, cultuur en beleid.
Zij publiceerde onder meer Nomadisch narcisme. Sekse, liefde en kunst
in het werk van Lou Andreas-Salomeì, Belle van Zuylen en Ingeborg
Bachmann (Kampen 1993). En ze is de auteur van de romans Het
dameoffer (Amsterdam 1998) en Tweeduister (Amsterdam 2001). Heimwee
naar de mens. Essays over kunst, literatuur en filosofie (Amsterdam,
De Arbeiderspers, 2003) werd genomineerd voor de Socrateswisselbeker.
De profielschets
is een boeiende, satirische roman waarin de academische wereld flink
onder de loep wordt gehouden, zonder dat het een morele afrekening wordt.
Het mikpunt van alle spot, de hoogleraar Bernt Brakhoven, wordt niet
zomaar als een doortrapte schurk neergezet. Je krijgt zelfs bijna
medelijden met hem als hij aan het eind de ene tegenslag na de andere
krijgt te incasseren.
8weekly
|
