Per Olov Enquist: Het bezoek van de lijfarts.
Vertaling: Cora Polet.


Het bezoek van de lijfarts is wellicht het meest merkwaardige boek dat ik in 2004 heb gelezen. Het boek is een historische roman, gebaseerd op het leven van de Deense koning Christian VII. Dat het verhaal op feiten berust, maakt het des te merkwaardiger. Dat zoiets bestaan heeft, zou ik me zonder dit boek niet hebben kunnen voorstellen! Het boek heeft me van begin tot eind in de greep gehouden.

Het verhaal gaat over de Deense koning Christian VII. Deze jongen wordt in 1766 op 17 jarige leeftijd tot koning gekroond. Hij lijdt aan waanvoorstellingen en is eigenlijk niet geschikt om dit ambt te vervullen. Hoewel regelmatig de indruk wordt gewekt dat hij intelligent is (hij heeft bijvoorbeeld een intensieve briefwisseling met Voltaire), krijgt hij het ook voor elkaar om met een negerslaafje (dat hij als speeltje heeft gekregen) op zijn rug over de binnenplaats te kruipen. En dat net terwijl er belangrijke Franse gezanten op bezoek zijn. 

Er wordt een huwelijk voor hem gearrangeerd metde Engelse prinses Caroline Mathilde, die op dat moment ook nog maar 15 jaar is. Van de huwelijkse plicht komt niets terecht, Christian weet niet wat van hem verwacht wordt. Om Christian toch de kunstjes van de liefde bij te brengen er wordt immers verwacht dat hij op termijn nageslacht aflevert - wordt er op een dag een prostituee bij hem afgeleverd Hij raakt zo onder de indruk van deze dame, dat hij haar regelmatig gaat opzoeken. Dat leidt er toe dat zijn minister Guldberg besluit haar het land uit te sturen. 

Christian besluit dan met Caroline Mathilde op zoek te gaan naar haar, onder het voorwendsel dat hij de Europese steden gaat bezoeken. De minister stelt een lijfarts aan om de (gezondheidstoestand van de) koning in de gaten te houden. Deze lijfarts is Johann Friedrich Struensee. De lijfarts is begaan met het lot van Christian en probeert hem zo goed mogelijk te helpen. Hij krijgt steeds meer macht en neemt uiteindelijk de regering van het land over. Dat is op zich nog begrijpelijk want de koning is niet tot regeren in staat. 

Struensee is een aanhanger van de Verlichting en gebruikt de macht om een aantal hervorminge door te voeren. Hij vaardigt meer dan 600 decreten uit, waaronder het afschaffen van het lijfeigenschap. Struensee en Caroline Mathilde krijgen na verloop van tijd een verhouding met elkaar, wat resulteert in de geboorte van een dochter. Dit wordt door tegenstanders van Struensee gebruikt om de lijfarts gevangen te zetten en ter dood te laten veroordelen. 
Dinie

Merkwaardig? Ik kwam eerder op onthutsend. Had de indruk dat de machtige hovelingen de jonge prins opzettelijk in de war brachten om zich te kunnen verzekeren van de macht. Toen Struensee in beeld kwam, was het al te laat. Tragisch dat Christian als kind tegenover machtsbeluste volwassenen geen kant op kon. Vond het een prachtig boek, zo goed geschreven ook. 
Jop

Wat bedoel je met dat het het wellicht het meest merkwaardige boek is dat je in 2004 hebt gelezen? Ik vond het echt triest en onheilzwanger, misschien ook door mijn schoolkennis van de historische feiten.
Jonna

Zeker het is onthutsend! Wellicht is hilarisch niet het goede woord. Ik vind dit typisch iets wat hoort bij de koningshuizen. Omdat je bij je geboorte ervoor bestemd bent, zul je ook koning worden. Zeker is het triest voor Christian, vooral als je het in die tijd plaatst. Wat zou nu gebeuren als wij een gekke prins hadden? Dat is toch tegenwoordig niet meer voor te stellen! Wat ik merwaardig vond is dat iedereen het normaal scheen te vinden dat hij koning werd en dat zijn tante ook nog liefst zijn neef die al evenmin geschikt hiervoor was op de troon had. Niemand die er schijnbaar vraagtekens bij zette en iedereen er zijn voordeel mee deed. Wat dat betreft was het begrijpelijk dat Struensee de macht overnam. Als hij het niet had gedaan, dan wel een ander, kijk maar naar die Guldberg, die ook zijn portie meedeed hierin.
Dinie

Omdat alleen mensen van koninklijke bloede koning konden worden was een gekke koning de enige manier voor buitenstaanders om macht te krijgen. Tegenwoordig stel je je kandidaat voor de tweede kamer.
Jonna




 

relevante links:

Per Olav Enquist

Recencies en een interview

Mad Monarchs: Christian VII

Kingdom of Denmark

Boekgrrls

Laatste keer bijgewerkt: 18/05/05  Eisjen

Terug naar top pagina