Theodore Dalrymple: Beschaving of wat ervan over is


Ik had als nieuwe boekgrrl een makkelijker boek kunnen kiezen om te beschrijven, maar ben blij dat het gelezen heb, want Theodore Dalrymple heeft zeer scherpe en controversiŽle kritiek op onze huidige cultuur. Ik ben er nog lang niet over uitgedacht, maar heb me toch maar aan een beschrijving gewaagd, misschien heeft iemand het boek ook al gelezen en kunnen we er over in discussie.

Theodore Dalrymple is een engelse arts/psychiater, die - na een groot deel van zijn werkend leven in derde wereldlanden te hebben doorgebracht- jarenlang aan de onderkant van de maatschappij gewerkt heeft in een gevangenis en in een achterstandswijk in Engeland.

De oorspronkelijke titel van dit boek is: Our culture, Whats left of it The Mandarins and the Masses.

Het door Ronald Kuilen in het Nederlands vertaalde boek heeft als ondertitel Nieuwe essays van een spraakmakend cultuurcriticus en heeft een woord vooraf van Chris Rutenfrans. Hierna begint de inleiding door Dalrymple en hij maakt hierin op drie paginas de benaming een spraakmakend cultuurcriticus direct waar, in korte vlijmscherpe bewoordingen zet hij zijn cultuurkritiek neer: ondanks de voortschrijdende vooruitgang en toenemende welvaart, dreigt onze cultuur in verval te raken: de grenzen van beschaving zijn de laatste honderd jaar erg kwetsbaar gebleken; miljoenen mensen kwamen om als gevolg van georganiseerd geweld (nazisme, communisme, de culturele revolutie in China, de Rode Khmer in Cambodja en de genocide in Rwanda). Hij pleit voor een actieve instandhouding van de grenzen die beschaving van barbarij scheiden, maar dit blijkt - stelt hij - juist niet door de progressieve intellectuelen gedaan te worden, integendeel, zij nemen juist een tegendraadse houding aan tťgen het in stand houden van maatschappelijke
conventies.

"Het doorbreken van taboes en het vertonen van grensverleggend gedrag verdient in de ogen van moderne critici de hoogste lof, ongeacht welke grenzen zijn verlegd of welke taboes zijn doorbroken"

En dit heeft ook gevolgen voor de onderkant van de samenleving:

"En wat goed is voor de bohťmien wordt vroeg of laat goed voor de ongeschoolde arbeider, de werkloze, de bijstandstrekker - het soort mensen dat juist grenzen nodig heeft om het leven aan te kunnen of de hoop op verbetering te houden. Het gevolg is morele, spirituele en emotionele misŤre, die kortstondige pleziertjes en aanhoudend lijden met zich
meebrengt"

Hij heeft dus kritiek op de kritiekloze grenzeloosheid, het cultuurrelativisme, het alles-moet-mogelijk-zijn van het correct denkende establishment; hij verwijt hen gemakzuchtige aannames en hij wijst op iets dat - voor ons boekgrrls - heel belangrijk is: hij wijst op de cruciale rol van literatuur en andere kunstvormen om het tij te keren.

"romanschrijvers, filmregisseurs, journalisten, kunstenaars en zelfs popzangers. Zij zijn de onofficiŽle wetgevers van de wereld; we zouden veel aandacht moeten besteden aan wat zij te zeggen hebben en hoe zij het zeggen"

Daarna volgen er 25 essays met vaak zeer sprekende titels, die dit thema verder uitwerken. Ze zijn onderverdeeld in twee categorieŽn, Kunsten en Letteren en Samenleving en Politiek.

Deze indeling wordt mij trouwens direct bij het lezen van het eerste essay al niet duidelijk In dit essay : "de lichtzinnigheid van het kwaad" analyseert Dalrymple het probleem van het kwaad aan de hand van zijn eigen ervaringen in een Britse achterstandswijk. Waarom hij dit onder kunsten en letteren schaart is mij een raadsel. Ik vind het meer een verdere uitwerking van zijn korte inleiding.

Dalrymple vraagt zich in dit essay af waar de enorme toename van het kwaad en ellende aan de onderkant van de samenleving vandaan komt. Hij wijst twee kwaden aan: de verzorgingsstaat die de verantwoordelijkheid overneemt en de huidige cultuur en ideeŽn, waardoor onverantwoordelijk gedrag moreel geoorloofd is: hij spreekt over het onzalig verbond "tussen degenen ter linkerzijde die menen dat de mens wel rechten, maar geen plichten heeft en liberalen die menen dat keuzevrijheid van de consument het antwoord is op alle sociale vraagstukken". Hierdoor is het mogelijk, en soms lonend om je onverantwoordelijk en egoÔstisch te gedragen, om voorrang te geven aan kortstondig plezier voor jezelf boven de ellende op langere termijn van anderen aan wie je verplichtingen hebt. Uit zijn eigen praktijk in het gevangeniswezen geeft hij voorbeelden van deze cultuur van onmiddellijke behoeftebevrediging en van de slachtoffercultuur, waardoor mensen niet meer het heft in eigen handen nemen.

Even een voorbeeld dat mij erg aansprak en dat ook Dalrymple's schrijftrant weergeeft:

"Van de duizenden patiŽnten die bij mij kwamen, hebben er slechts twee of drie beweerd dat ze 'ongelukkig' waren; alle anderen zeiden dat ze 'depressief' waren. Deze semantische verschuiving is hoogst interessant, want zij geeft aan dat ontevredenheid met het leven een pathologische, medische aandoening is, waarbij de arts de verantwoordelijkheid heeft om deze met medische middelen te verlichten. Iedereen heeft recht op gezondheid; depressie is ongezond, daarom heeft iedereen het recht gelukkig te zijn (het tegendeel van depressief-zijn). Deze gedachte betekent ook dat iemands geestesgesteldheid, of iemands stemming, los staat of zou moeten staan van hoe iemand zijn leven leidt - een overtuiging die het menselijk bestaan wel van elke betekenis moet beroven omdat ze beloning radicaal scheidt van gedrag. Dit heeft de bespottelijke pas de deux tussen arts en patiŽnt tot gevolg: de patiŽnt doet alsof hij ziek is, en de arts doet alsof hij hem geneest. Intussen wordt voor de patiŽnt het gedrag dat deze ellende onvermijdelijk tot gevolg had, welbewust verborgen gehouden."

Hij noemt de politiek, hulpverleners en de media hypocriet, omdat die ontspoord gedrag van de onderklasse niet keihard durven te veroordelen en zeker niet aan een stelselherziening willen denken: "degenen die in hun hart weten dat een dergelijke herziening noodzakelijk is, zien het als electorale zelfmoord dit te bepleiten"

Het ontbreekt hun aan moed, stelt Dalrymple, hij noemt het morele lafheid. Dalrymple heeft die moed kennelijk wel, maar zegt zich een roepende in de woestijn te voelen. Hij eindigt dit essay met: "de woestijn vind ik niet langer aantrekkelijk, Ik vertrek - hopelijk voorgoed."

Is dit boek zijn testament ?

In de volgende 24 essays schreeuwt hij het soms uit, hij schopt links en rechts woedend en ongenadig tegen vele schenen en heilige huisjes en vooral de Britse moderne cultuur krijgt er van langs. Hij gaat soms wat mij betreft erg kort door de bocht, maar zet in ieder geval wel aan tot verder nadenken. Het is ondoenlijk en het gaat hier ook echt te ver om
alle essays hier apart te bespreken, ze gaan over hedendaagse kunst, over Shakespeare, Karl Marx, Prinses Diana, Aldous Huxley en George Orwell om er maar eens een paar te noemen; maar ook over massamoordenaars, popzangers, drugs en over de crisis in de Islam. Teleurstellend vond ik dat hij geen voorbeelden van hedendaagse schrijvers en kunstenaars gaf, die de hedendaagse samenleving wel positief beÔnvloeden. Hij blijft steken in zijn cultuurkritiek en beroept zich op Shakespeare, Zweig, Huxley en Orwell. Niets ten nadele van hen, maar ze zijn afkomstig uit (ver) vervlogen tijden; is Dalrymple dan toch gewoon een aartsconservatief ??

Het boek roept in ieder geval ook vragen op over onze Nederlandse samenleving met als voorbeelden de tokkies, de rellen in de diamantbuurt en in Slotervaart in Amsterdam, de sentimentele 'incontinentie' bij het overlijden van Andre Hazes e.a. , het voetbalvandalisme enz. (ik lees net in het parool van vandaag -26/01- dat "vandalen zich mogen uitleven op het nieuwe materieel voor de Amsterdamse Noord/Zuidlijn. De wethouder van Verkeer, Mark van der Horst, wil zo onderzoeken of de wagons amsterdam-idiot-proof zijn" Het moet toch ook niet gekker worden !!)

Het boek is makkelijk leesbaar, geen moeilijk wetenschappelijk taalgebruik, en daardoor zeer toegankelijk voor een breder publiek. Voor wat betreft de vertaling nog het volgende: ik vraag me af waarom de oorspronkelijke titel van het boek "our culture" vertaald is in "beschaving". Dit wordt over het algemeen gezien als een etnocentristisch begrip en ik vraag me af waarom het niet gewoon vertaald is in "onze cultuur". Ik heb de engelse versie niet gelezen, dus ik weet niet of Dalrymple "civilization" gebruikt in het boek als de vertalers het over "beschaving"hebben, de titel wijst hier in ieder geval niet op.
 

 

 Marijke J.
 


Recensie exemplaar
Nieuw Amsterdam,
2005, 352 pagina's
ISBN 90-468-0004-0

Anthony (A.M.) Daniels (1949-) is an English writer and retired physician (prison doctor and psychiatrist), who frequently uses the pen name Theodore Dalrymple. He has written extensively on culture, art, politics, education and medicine both in Britain and overseas, and is probably best-known for his opposition to progressive and liberal policies and reforms in these fields. Now retired from medicine, he worked as a doctor and psychiatrist, in Zimbabwe and Tanzania, and more recently at a prison and a public hospital in Birmingham, in central England. He has travelled in many countries in Africa, South America, Eastern Europe, and elsewhere.
(meer bij Wikipedia)

Theodore Dalrymple is probably best known for his weekly columns in The Spectator and his essays in the American quarterly City Journal. He is a psychiatric doctor working in an inner city area in Britain where he is attached to a large hospital and a prison. His columns report on the lifestyles and ways of thinking of Britainís growing underclass, and in his latest book, Life at the Bottom, he warns that this underclass culture is spreading through the whole society. Peter Saunders interviewed him for Policy.
(Meer bij Policy)

This new collection of essays by the author of Life at the Bottom bears the unmistakable stamp of Theodore Dalrymple's bracingly clearsighted view of the human condition. In these twenty-six pieces, Dr. Dalrymple ranges over literature and ideas, from Shakespeare to Marx, from the breakdown of Islam to the legalization of drugs. The book includes "When Islam Breaks Down," named by David Brooks of The New York Times as the best journal article of 2004.
(Meer bij Manhattan Institute)
 

"When Islam Breaks Down"
My first contact with Islam was in Afghanistan. I had been through Iran overland to get there, but it was in the days of the Shahís White Revolution, which had given rights to women and had secularized society (with the aid of a little detention, without trial, and torture). In my naive, historicist way, I assumed that secularization was an irreversible process, like the breaking of eggs: that once people had seen the glory of life without compulsory obeisance to the men of God, they would never turn back to them as the sole guides to their lives and politics.
(Volledige artikel bij City Journal)

 

Boekgrrls

Laatste keer bijgewerkt: 29/01/06  Eisjen

Terug naar top pagina